Jelenia Góra: Terroryzm w regionie – tajna akcja "Anarchia"

Terroryzm- z gr. τρέω, treo, „drżenie, obawa” oraz łac. terror, -oris „strach, trwoga, przerażenie” – ogół agresywnych działań przestępczych nastawionych na rozgłos i wytworzenie lęku, mających na celu wymuszenie na władzy lub społeczeństwie określonych ustępstw lub świadczeń.

Tak brzmi definicja wikipedyczna tego groźnie brzmiącego słowa niosącego za sobą prawie zawsze strach, przerażenie i, niestety bardzo często, przypadkowe ofiary. Ofiary, które są efektem stosowania metod terrorystycznych przez bliżej nie określone w tym artykule organizacje, trudniące się tym strasznym procederem.

Jak wynika z dokumentów ipeenowskich, z tym procederem walczyły również służby bezpieczeństwa peerelu. Czy skutecznie? Zapewne w wielkiej części tak, ponieważ w historii PRL-u nie ma jakiś większych- krwawszych aktów terroru, jakie miały by miejsce w naszym kraju.

Trzeba tutaj przy okazji nadmienić, że obywatele Polski zapewne nie wiedzieli o wszystkim, co związane jest z terroryzmem. Bo jak wiemy, władze PRL-u nie wszystkie informacje z tym zjawiskiem związane ujawniały. My jednak nie będziemy się dużej rozwodzić nad teoretycznymi zagadnieniami z tym związanymi- zajmiemy się tym, co dotyczy TAJNEJ akcji - sprawy obiektowej pod kryptonimem „ANARCHIA”, która związana była z zapobieganiem działalności terrorystycznej na terenie dawnego województwa jeleniogórskiego.

Cała akcja rozegrała się w 1987 roku. A rozpoczęła się tajnym pismem z dnia 24 lutego 1987 roku, wysłanym do Naczelnika Wydziału III Urzędu Spraw Wewnętrznych w Jeleniej Górze.

Pismo zostało wysłane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, szefa Zespołu do Zwalczania Terroryzmu Departamentu III MSW (komórka organizacyjna Służby Bezpieczeństwa, organ w strukturze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, działający w latach 1956–1990. Prowadziła walkę z działalnością antypaństwową w kraju).

W strukturze właśnie tego wydziału działała komórka pod nazwą Wydział XI - wcześniej nazywana Zespołem do Zwalczania Terroryzmu. Pismo, wysłane do Jeleniej Góry, miało oznaczenie OE-Z-0234/87.

I tam rozpoczęto działania mające uchronić nasz kraj przed rozlaniem się terroryzmu i oczywiście skutkami tych przerażających działań.
Problemy związane z terroryzmem postanowiono omówić, a potem działania z jego neutralizacją wdrożyć w Wyższej Szkole Oficerskiej im. Feliksa Dzierżyńskiego w Legionowie.

Na marginesie należy nadmienić, że niedaleko Legionowa znajdował się inny ośrodek szkolenia- Centrum Szkolenia Wojskowej Służby Wewnętrznej im. Feliksa Dzierżyńskiego (CS WSW). Jak widać, jego patronem był również Feliks Dzierżyński, w dawnym PRL-u czczony prawie jak święty. Kim był i za co w Rosji Sowieckiej odpowiadał Feliks Dzierżyński zapewne każdy z czytelników tego artykuł wie, więc nie będziemy tutaj przytaczać jego życiorysu.

Wracamy do Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Jeleniej Górze. Konkretnie do Wydziału III, odpowiedzialnego za akcję „Anarchia”.

W treści pisma nakazano funkcjonariuszom SB, którzy byli odpowiedzialni za walkę z terroryzmem, do pilnego stawienia się na to szkolenie w Legionowie.

W piśmie nie podano powodów tego pośpiechu ale, pamiętając jaka wtedy była sytuacja w kraju i regionie, należy uznać- przyjąć, że pośpiech był jak najbardziej wskazany…

Już kilka dni później Naczelnik Wydziału III WUSW w Jeleniej Górze wysyła pismo zwrotne do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Departamentu III, informujące o wytypowaniu odpowiedniej osoby na to ważne szkolenie (wszystkie nazwiska osób użyte w tajnej korespondencji znane autorom artykułu- przyp. autorów).

Pismo WUSW w Jeleniej Górze nosiło również klauzulę „Tajne” i numer jego rejestracji M-0387/87. Z jakiś nieznanych nam powodów nagle termin szkolenia zostaje przesunięty o niecały miesiąc.

Jednak w kwietniu 1987 roku dochodzi wreszcie do tego szkolenia, którego ustalenia i efekty, w Tajnej notatce służbowej, relacjonuje wysłany na to szkolenia chorąży Józef Ś. Po wprowadzeniu w temat terroryzmu chorąży z WUSW (SB) z Jeleniej Góry opisuje ważne zagadnienia jakie poruszono w Legionowie.

Całe szkolenie otworzył „Zastępca Szefa Zespołu od Zwalczania Terroryzmu Dep. III MSW płk. mgr K. D.”. Przedstawił on „analizę i ocenę stanu zagrożenia państwa terroryzmem politycznym w 1986 r. oraz omówił zadania do realizacji w 1987 roku”. I tutaj pada słowo klucz „terroryzm polityczny”.

Sam terroryzm polityczny, jak uważa wielu, nie jest jednak zjawiskiem nowym. Mianem pierwszego terrorysty (politycznego) określa się Herostratesa z Efezu, który w 356 r. p.n.e. dopuścił się przestępstwa przeciwko mieniu, jakim było podpalenie świątyni Artemidy. Celem jego działania było zyskanie sławy, a zatem osiągnięcie jednego z atrybutów władzy. I te celem terroryzmu politycznego są aktualne także dzisiaj.

Potem na szkoleniu, po omówieniu zjawiska terroryzmu, zajęto się organizacją pracy operacyjno- śledczej. Oraz profilaktyką na odcinku zwalczania terroryzmu w oparciu o przykłady spraw, jakie miały miejsce w Polsce. Przyszła tez kolej na elementu terroru, które i dzisiaj stwarzają bardzo wiele kłopotów, bo oto omówiono problem pt. „jak wykrywać sprawców groźnych anonimów pisanych do różnych instytucji państwowych". Ten temat rozszerzono o „działania zabezpieczająco- likwidacyjne w przypadku anonimów telefonicznych, grożących wysadzeniem gmachów użyteczności publicznej przy użyciu materiałów wybuchowych”.

Kolejny dzień spotkania, zorganizowanego w związku z akcją pod kryptonimem „Anarchia” rozpoczął się od omówienia tematu „działań jednostek MO i SB w razie ujawnienia aktu terroru w postaci pobicia, zabójstwa, podpalenia, wybuchu bądź próby wymuszenia okupu z pobudek politycznych”.

Jak widać po tym tytule, kraj nasz zaczęły te problemy dotykać, skoro zdecydowano się je omawiać w tym bardzo szybko zorganizowanym szkoleniu… Aby skutecznie przeciwdziałać terroryzmowi, także w rejonie województwa jeleniogórskiego, omówiono ważną broń do walki z terrorystami jaką jest, i była wtedy, fonoskopia (z gr. phone – dźwięk, skopeo – patrzę – technika śledcza mająca na celu zbadanie autentyczności nagrania, odtworzenie i spisanie treści rozmowy, identyfikację mówcy na podstawie analizy mowy). Ta dziedzina nauki i wtedy i dzisiaj pomogła ujawnić wiele osób próbujących i stosujących terroryzm, także ten terroryzm polityczny.

Zabrano się też w Wyższej Szkole Oficerskiej im. Feliksa Dzierżyńskiego w Legionowie za problem „zabezpieczenia operacyjno- fizycznego, planowanej wizyty papieża w Polsce, czerwiec 1987 r. „Zorza- II”. Tutaj należy się czytelnikom krótkie co to jest operacja „Zorza”? Operacja „Zorza” została po raz pierwszy zrealizowana w 1983 roku w związku z drugą pielgrzymką papieża Jana Pawła II do Polski. Były to skryte- tajne działania MO i SB mające na celu stałe kontrolowanie przebiegu pielgrzymki, zachowań kleru, obywateli oraz kontrolowanie innych spraw ważnych dla służb bezpieczeństwa a wynikających z wizyty papieża.

Zainteresowanych tym tematem odsyłamy do naszych czterech artykułów, które ukazały się w gazecie „Ziemia Lubańska”. Na łamach tej gazety opisujemy szczegółowo operację „Zorza”.

Po omówieniu tematu „Zorza” szkolono z tematu „Metody i sposoby wykrywania bomb sporządzonych domowym sposobem, konstrukcja i możliwości ich zastosowania”. Tym "wybuchowym" tematem zajął się oficer Nadwiślańskich Jednostek Wojsk MSW.
Nie mogło też zabraknąć współczesnego oblicza międzynarodowego terroryzmu, do którego zaliczono również problem z przebywaniem na terenie PRL „osób pochodzenia arabskiego i żydowskiego”… Ten temat, i problem, jak wiemy jest niestety aktualny także dzisiaj.

Po części, jak to można nazwać, teoretycznej przyszedł też czas na zajęcia szkoleniowe praktyczne, podczas których pokazano funkcjonariuszom „sprzęt i umiejętności antyterrorystyczne Stołecznej Grupy Zabezpieczenia Operacyjnego”. W Zakładzie Kryminalistyki KGMO w Warszawie (tym samym zakładzie, który badał w latach 50-tych XX w. rozpruty sejf zamku Czocha i ustalił, że włamania dokonała szkoła lwowska) zapoznano wszystkich „z rodzajami broni typowej i własnej konstrukcji, jej skutecznością, sposobem używania oraz rodzajami materiałów wybuchowych ujawnionych na miejscu zdarzenia”.

Z tego zdania, przytoczonego z tajnej notatki służbowej chorążego „Ś”, jasno wynika, że milicja tamtego okresu miała sukcesy w likwidowaniu zagrożeń terrorystycznych. Bo jeśli by ich nie było, to skąd mieliby wszelkiej maści broń oraz materiały wybuchowe z tymi działaniami związane?

Na koniec pobytu chorążego „Ś” w Legionowie pokazano im tajną jednostkę milicyjną zajmując się fonoskopią. I już nie teoretycznie, a praktycznie pokazano „ciekawsze sprawy w których głównym dowodem procesowym udowodnienia winy sprawcom groźnych anonimów, wymuszenia okupu czy podłożeni a materiałów wybuchowych, były nagrania na taśmach magnetofonowych”.

Jak widać z dokumentów przedstawionych tutaj po krótce, z powodu ograniczonej możliwości opisania ich w tym artykule, milicja, a w niej Służba Bezpieczeństwa, bardzo poważnie podeszła do zagadnienia terroryzmu jako takiego i jego odmiany- terroryzmu politycznego. Wiedziano, że prędzej czy później ten problem dotknie, mniej czy bardziej, również Polski. I zapewne takim i innym działaniom należy zawdzięczać, że nie tylko województwo jeleniogórskie, którego przedstawiciel był w 1987 roku w Legionowie, ale także i nasz kraj uniknął okrutnych skutków terroryzmu.

A nasz bohater chorąży „Ś” kiedy powrócił do Jeleniej Góry, w ramach akcji pod kryptonimem „Anarchia”, już na miejscu uczył swoich kolegów funkcjonariuszy tego, jak się strzec przed bardzo groźną bronią, jaką jest terroryzm.

Źródła: akta IPN Wrocław, https://pl.wikipedia.org/wiki/Fonoskopia, file:///C:/Users/Lenovo/Downloads/kbielawski,+%7B$userGroup%7D,+3.+Katarzyna+Superczy%C5%84ska.pdf, https://pl.wikipedia.org/wiki/Departament_III_MSW

Zdjęcia: z akt INP Wrocław.