• Sobota, 17 listopada 2018
  • Godz. 21:10
  • Imieniny: Grzegorza, Salomei, Elżbiety
  • Czytających: 4678
  • Zalogowanych: 2
  • Niezalogowany | Zaloguj | Rejestracja

O ołtarzu kościoła pw. Św. Jana Chrzciciela

Wiadomości: Jelenia Góra/Cieplice
Poniedziałek, 5 listopada 2018, 6:20
Aktualizacja: Wtorek, 6 listopada 2018, 7:19
Autor: Stanisław Firszt
Fot. Archiwum S. Firszta
Odbudowany w 1714 roku po wielkim pożarze w 1711 roku, kościół św. Jana Chrzciciela w Cieplicach, wymagał wielkiego wysiłku, aby go wyposażyć w odpowiednie i godne tej budowli sprzęty. Zadbali o to kolejni opaci klasztoru cysterskiego w Krzeszowie i hrabia Johann Anton Schaffgotsch.

W 1716 roku opat Dominik Geyer przekazał do cieplickiej świątyni „obraz maryjny”, jeden z 16. jakie namalował w swoim życiu najwybitniejszy malarz epoki baroku Michael Lucas Leopold Willmann. Płótno umieszczono na ścianie prezbiterium nad tabernakulum (szafka na przechowywanie chleba eucharystycznego). Ściana stanowiąca tło dla tego pięknego obrazu ołtarzowego była ozdobiona prawdopodobnie malowidłami ściennymi. Nie był to jednak wystrój docelowy. Dzieło Willmanna wymagało o wiele bogatszej oprawy.

Samo malowidło powstało w 1687 roku na zlecenie opata Bernarda Rosy (1624 -1694), który po latach reformacji starał się odnowić i powrócić do cysterskiego charyzmatu w wymiarze i wydaniu ojców założycieli zakonu ,opartego na regule benedyktyńskiej. Od chwili powstania cystersów, pozostawali oni pod silnym wpływem wzorców życia Marii, która w chrześcijaństwie jest człowiekiem kluczem do pojednania z Bogiem. Wszystkie klasztory cysterskie miały być poświęcone Marii Królowej nieba i ziemi i wszystkie miały nosić wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W XII wieku kult maryjny rozwinął szczególnie mocno św. Bernard z Clairvaux. Powrót do cysterskich korzeni przez opata Bernarda Rosę w II połowie XVII wieku, kult maryjny i naśladownictwo ideologów cysterskich doskonale widoczne są w dekoracjach malarskich, naściennych w budynku prepozytury w Cieplicach. Opat w wielu miejscach tego obiektu umieścił przedstawienie Matki Bożej ( jedno z nich stało się godłem tego miejsca), a także żywot najżarliwszego czciciela Marii, św. Bernarda z Clairvaux.

W tym nurcie powstał obraz Michaela Willmanna, który ostatecznie z Krzeszowa trafił do Cieplic. Dzieło te od początku swojego powstania było różnie nazywane. Nikolaus Lutterotti nazywał je ,,Maria z cysterskimi świętymi”, Ernest Klosse tytułował ,,Maria Królowa Niebios w otoczeniu świętych zakonu cystersów”, a Tadeusz Fitych – „Maria królowa Nieba otoczona przez naśladujących ją cysterskich świętych”. Biorąc pod uwagę, że wśród przedstawionych na obrazie są nie tylko święci ale też błogosławieni, obraz powinien nosić raczej nazwę „Maria Królowa Nieba w otoczeniu świętych i błogosławionych związanych z zakonem cystersów” (nie wszyscy przedstawieni na płótnie byli bezpośrednio związani z cystersami).

Na obrazie Michael Willmann przedstawił Marię siedzącą na obłoku i przyglądającą się pojedynczym i grupom świętych i błogosławionych kobiet i mężczyzn obcujących ze sobą. Przedstawiono ponad 60 postaci.

Można się doliczyć kilka poziomów świętych i błogosławionych poniżej postaci Matki Bożej. Niżej Niej przedstawieni są m.in.: św. Alberyk (drugi opat cysterskiego opactwa w Citeaux ), Błogosławiona Fastreda z Cambron, św. Józef, Błogosławiona Franka (opatka cysterska), św. Robert ( pierwszy opat i założyciel zakonu cystersów), św. Benedykt (ojciec zachodniego monastyzmu). Wśród przedstawionych niżej świętych i błogosławionych część związana była bezpośrednio z zakonem cystersów, ale część tylko pośrednio. Cystersi mają w swojej rodzinie ponad 90 świętych mnichów. Nie wiadomo, dlaczego Michael Willmann, może przy udziale samego Bernarda Rosy, wybrał właśnie te postaci. Zapewne był w tym jakiś klucz, który dzisiaj trudno nam odczytać. Część z przedstawionych na obrazie osób dla ułatwienia oznaczono, a obraz uzupełniono w osobną legendę. Niektóre z nich są dzisiaj trudne do zidentyfikowania nawet dla historyków zakonu cystersów, np. Błogosławieni: Guillern, Guido, Alanus, Tezelinus, Gaufred, Aegidius,, święci Fastredus, Walchaeus, Lutgard, Elredus, Etmund.

Obraz jest bardzo rozbudowany i ma wiele wątków, ale głównie symbolizuje ziemskie pielgrzymowanie do Nieba pod opieką i przy wsparciu Matki Bożej pomagającej ludziom wejść do Królestwa Niebieskiego.

Po wielu latach obraz Willmanna otrzymał piękne otoczenie i oprawę. Około 1794 roku zakończono budowę rokokowego ołtarza (retabulum) kościoła św. Jana Chrzciciela w Cieplicach. Jego twórcą był prawdopodobnie August Wagner z Jeleniej Góry. Środkową jego część wypełnia opisywane wcześniej płótno. Cały ołtarz ma ok. 15 m wysokości, zaczyna się w górnej części tabernakulum na mensie (blat ) ołtarza. Nad tabernakulum umieszczony jest krzyż, a poniżej tabernakulum znajdują się dekoracje antependium (zasłona mensy ołtarza).

Barokowa główna część ołtarza (obraz Willmanna) flankowana jest dwiema ukośnie ustawionymi parami kwadratowych filarów na dwukondygnacyjnych cokołach. Ich kapitele dźwigają ażurowe zwieńczenie w formie baldachimu, utworzone z kwiatowych girland. W zwieńczeniu znajduje się scena koronacji Mari wśród obłoków w otoczeniu aniołów. Na postumentach stoją figury. Po lewej stronie św. Piotra i św. Jana Chrzciciela, a po prawej św. Jana Ewangelisty i św. Pawła. Skrajnie ustawieni są po bokach na przybudówkach św. Andrzej i św. Juda Tadeusz w otoczeniu aniołów. Wyżej umieszczone są girlandy i anioły. Wszystkie opisane elementy ołtarza kościoła św. Jana Chrzciciela w Cieplicach stanowią całość. Jest to najważniejsza część kościoła- symbol Jezusa Chrystusa.

Wielki wyraz symboliczny mają też przedstawienia: św. Jana Chrzciciela (oczyszczenie), św. Jana Ewangelisty (miłość), św. Piotr (następca Chrystusa), św. Paweł (jedność Kościoła), św. Andrzej i św. Juda Tadeusz (męczennicy).

Ołtarz ten, oprócz pełnienia przede wszystkim funkcji sakralnych, jest również jednym z najcenniejszych i najpiękniejszych przykładów sztuki epoki baroku- rokoko (sztuki kontrreformacji) na terenie nie tylko Dolnego Śląska. Jest dumą Parafii św. Jana Chrzciciela i „oczkiem w głowie” zakonu pijarów, który od 1945 roku sprawuje pieczę nad kościołem i tym wspaniałym obiektem.

Twoja reakcja na artykuł?

31
89%
Cieszy
0
0%
Dziwi
1
3%
Nudzi
0
0%
Smuci
0
0%
Złości
3
9%
Przeraża

Czytaj również

Komentarze (28) Dodaj komentarz

~Kohelet 5-11-2018 6:47
Czy Bóg pochwala taki przepych? A co z biednymi dziećmi?
~MiK 5-11-2018 7:49
do: ~Kohelet (6:47)
Biednym dzieciom Bóg poprzez pisiorów zesłał 500+
~były jg 5-11-2018 17:18
do: ~MiK (7:49)
Święta prawda a PO ofiarowała głodnym dzieciom szczaw i mirabelki.
~MiK 5-11-2018 23:32
do: ~były jg (17:18)
Mało tego. Jeszcze dzieciom zafundowali gimnazja
~ 6-11-2018 0:00
do: ~Kohelet (6:47)
Zapytaj Boga. Tobie z pewnością odpowie.
~Sylwia d 5-11-2018 11:02
Swiatynia miala kiedys na suficie piekne malowidla ktore na kogos zyczenie zostaly brutalnie zamalowane pozbawiajac dzisiejsze pokolenie prawa do ich podziwiania. O tym ze takie cos istnialo pamietaja z pewnoscia starci wierni Naszej Parafii.
~Odwodnik 5-11-2018 11:32
do: ~Sylwia d (11:02)
I tak hiciorem jest kościół w jednej z wsi w okolicach Jeleniej Góry: wnętrze z XIX wieku, świece na ołtarzu elektryczne, i gwóźdź programu "portal" tudzież wejście w stylu Gierka.
~wszystko 5-11-2018 12:06
To wszystko jest dla ludzi.Jest piękne bo na to zasługujemy wszyscy. Wg niektórych do szczęścia wystarczy im tylko koryto i pomyje. Polacy zasługują na więcej . Nasz majątek to też dzieła sztuki i obiekty kultu. Tym możemy się szczycić .
~Mietek 5-11-2018 13:23
Dzięki P. Stanisławie za bardzo interesujący artykuł.
~zaboberek 5-11-2018 14:07
Uważam,że kościół św.Jana Chrzciciela jest jednym z najpiękniejszych kościołów.Być może wynika to z lokalnego patriotyzmu a może tak jest w rzeczywistości?
~AD 966 5-11-2018 15:14
Co ma wspolnego chrzescijaństwo z katolicyzmem?Katolicyzm to chciwość , pieniądz, deprawacja dzieci. Ile to istnień ludzkich zniewolono aby pokryć 1cm.2 zlotem ?
~co ma tekst o ołtarzu 5-11-2018 15:29
Co ma tekst o ołtarzu z dywagacją nieuka czy katolicyzm ma coś wspólnego z chrześcijaństwem. ? Jeśli ktoś jest taki cienki w tych sprawach to nie powinien nic pisać , żeby się nie ośmieszać.A jeśli chodzi o te istnienia ludzkie , które zniewolono aby coś pokryć złotem to jest czysta demagogia. Popatrz nieuku ile złota trafiło w ręce chciwych ludzi , którzy nie mają nic wspólnego z nauką Kościoła. To co widzisz np. w tym kościele to pikuś. Wyzyskiwacze ,złodzieje i bezduszni posiadacze , aby ukryć swoje bogactwo i przekręty ,winę zrzucają na Kościół. Kościół nic nie ukrywa, złoto jest na ołtarzach i służy wszystkim , a jego przeciwnicy synowie Szatana i Mamony skrywają przed ludźmi całą prawdęprawdę o zniewalaniu i ukrywają swoje złoto.Zdziwiłbyś się jakie proporcje są między ilością złota w kościołach a tym w prywatnym posiadaniu.Jak łatwo ludziom zrobić wodę z mózgu !
~soclib 7-11-2018 0:39
do: ~co ma tekst o ołtarzu (15:29)
Dlaczego Watykan nie chce oddać zrabowanego złota czasie podbojów Meksyku ,obu Ameryk. ? TYsiące zrabowanego zlota i kamieni szlachetnych przechowują Zakony które brały udział w nawracaniu /mordowaniu/ n jedyną słuszną wiarę.Najbardziej zbrodnicza ,bezpośrednio inkwizycja , palenie kobiet na stosach ,czy pośrednio współpracują z dyktatorami.
użytkownik facebook 5-11-2018 16:31
A moze poczekacie jak zakończy się cały proces
~Real 5-11-2018 18:42
Tak tak katolicy w XX wieku zawsze mieli przechlapane. Komuniści jako przeciwnicy jakiejkolwiek religii, co jest oczywistością, nie przyjmowali ich i innych w szeregi partii i wszelkich służb. W III Rzeszy też było kiepsko, katolicy mieli zakaz wstępu do SS ;)
~Real 6-11-2018 6:42
do: ~Real (18:42)
Ps. Ewangelicy mogli wstępować do SS, katolicy nie.
~soclib 7-11-2018 0:24
do: ~Real (18:42)
Kto ci takich głupot naopowiadał? Wszyscy przywódcy III Rzeszy byli katolikami ,kilku było ewangelikami. Hierarchowie katoliccy błogosławili wojsko udające się na front ,To Watykan zaangażował się w przemycanie zbrodniarzy do Ameryki Południowej
~Real 7-11-2018 9:26
do: ~soclib (0:24)
Brednie napisałeś... ehhh znowu trzeba tłumaczyć jak ... ;) Tym co pozostaje niezmienne do końca życia jest narodowość. Obywatelstwo danego kraju i wyznawanie danej religii można zmienić, np. katolik może przejść na islam. Przywódcy III Rzeszy byli narodowości niemieckiej i austriackiej i to pozostaje niezmienne. Urodzili się i wychowali w rodzinach wyznających daną religię, ale w wieku dorosłym wszyscy byli już niewierzący, nie byli już ewangelikami i katolikami. Tworzyli własną religię, religię SS. Druga sprawa, chociaż to już szczegóły, być może jakiś księżulo pobłogosławił idących walczyć z bolszewikami, kto wie. Trzecia sprawa, ucieczkę gwarantowała kasa, przekupienie urzędnika wydającego i przyjmującego dokumenty.
~do wyżej 5-11-2018 19:18
Za ty możesz należeć do KOD-u.Twój ojciec był w PZPR , dziadek ze strony matki był czekistą i strażnikiem na wieży w gułagu , a ojciec twojego ojca odbywał zaszczytną służbę w oddziałach "trupiej główki".Ich przodkowie też zawsze byli na topie i żaden nie miał tak jak i ty przechlapane . A to tylko dlatego , że nie byli katolikami .Autorytet z świetlistą przeszłością się znalazł !
~Real 6-11-2018 6:35
do: ~do wyżej (19:18)
Chyba opacznie, a może nie, mnie zrozumiałeś. Wyjaśniam tylko kto w przeszłości wpisywał się w antykatolicyzm. O tym że nazistowskie Niemcy i ich sojusznicy mordowali Żydów wie cały świat, ale czasami nie wie o innych zbrodniach. Oddziały Einsatzgruppen w czasie II WŚ mordowały polską inteligencję, urzędników państwowych i polskich księży, często rozstrzeliwały na miejscu. Podobnie postępowali ich sowieccy sojusznicy z NKWD i Smiersz. W Katyniu zginęło wielu polskich księży. Zarówno nazistowskie Niemcy, jak i sowiecka Rosja byli zaciekłymi wrogami katolicyzmu. Hitler tymczasowo tolerował ewangelicyzm, ale z czasem też chciał go usunąć, nie tak radykalnie. Wydaje mi się, a nawet jestem pewien, że system totalitarny, komunistyczny jest praprzyczyną dzisiejszego antykatolicyzmu w Polsce... wściekłego antykatolicyzmu, który nie dotyczy tylko kleru !
~soclib 7-11-2018 0:30
realu ,dziś nie ma komunizmu ,ludzie występują,nie uczestniczą w życiu Koscioła poprzez pazerność księży , rozpasanie seksualne , afery pedofilskie ,życie homoseksualne ,wstrętną obłudę. Patrz ostatnie doniesienia z Watykanu.
~Real 7-11-2018 9:35
do: ~soclib (0:30)
A to już inna sprawa, szczegółowe przypadki zachowania kleru są inną sprawą, natomiast to że ktoś wyznaje wiarę katolicką, islam, buddyzm itd. wymaga uszanowania... A nie wpie...nia w czyjeś przekonania, w życie !
~soclib 7-11-2018 0:44
11 Listopada ulice zapełnią się "patriotami" krzyczącymi bóg i tam inne hasła a to dzięki przyzwolenia kleru i klęcznikowej partii PIS.Tak się rodził w latach 30 faszyzm w Niemczech.
~Real 7-11-2018 9:39
do: ~soclib (0:44)
Najlepiej będzie jak w pierwszej kolejności zajmiesz się sobą, swoją rodziną, a innych zostaw w spokoju.
~Rodzenie się 7-11-2018 8:40
A to lewactwo europejskie , przebierańcy , geje i lesbijki i ta ich popkultura. Tak rodził się komunizm jeszcze gorszy od faszyzmu ! Nie mylcie też faszyzmu z hitleryzmem. To dwie różne żeczy ! Ale dla synów diabła to jest to samo.
~Real 7-11-2018 9:54
do: ~Rodzenie się (8:40)
W dzisiejszej Europie nie ma już komunizmu, faszyzmu, nazizmu. Nie ma kraju, który identyfikuje się z systemem totalitarnym. Pozostały popłuczyny, siódma woda po kisielu, jakieś oszołomy do czegoś tam z historii nawiązujące...
~soclib 7-11-2018 17:06
słuchaj real ;na drzewo albo do budy. Zobaczysz kto pójdzie 11/11,przecież jaro dąży do dykty-atury.
~Real 7-11-2018 19:00
do: ~soclib (17:06)
...Skup się lepiej na dzieleniu jajeczkiem na Wigilię i przyszłorocznych obchodach pierwszomajowych komuchu...

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Sonda

Dla bogatych dodatkowy podatek na niepełnosprawnych?

Oddanych
głosów
692
To niesprawiedliwe
42%
Tak
31%
Nie
18%
Nie mam zdania
9%
Głos ulicy
Podatek janosikowy?  48
TV Dami
Serwis Informacyjny TV DAMI Jelenia Góra z dnia 16.11.2018 r.  
Miej świadomość
Koncert dla Niepodległej  1
Dialogi Jelonki
Trudny rok dla rolników 1
Aktualności
Transgraniczna gotowość służb  
Aktualności
W centrum mogą być utrudnienia w ruchu  7
Copyright © 2002-2018 Highlander's Group