Czym jest IBS?
IBS jest zaliczany do tzw. zespołów funkcjonalnych jelit, co oznacza, że jego objawy wynikają z zaburzeń funkcjonowania jelit, a nie z obecności zmian zapalnych czy strukturalnych.
Schorzenie charakteryzuje się zaburzeniami motoryki jelit, nadwrażliwością trzewną i nieprawidłową komunikacją między jelitami a układem nerwowym.
Może dotyczyć osób w różnym wieku, jednak najczęściej rozpoznaje się je u dorosłych między 20. a 50. rokiem życia, z przewagą kobiet.
Przyczyny IBS
Przyczyny IBS nie są w pełni poznane, ale istnieje kilka czynników, które mogą prowadzić do rozwoju zespołu jelita drażliwego:
• Nieprawidłowa motoryka jelit – nadmierne lub zbyt wolne skurcze mięśni jelitowych mogą powodować biegunki lub zaparcia.
• Nadwrażliwość trzewna – osoby z IBS odczuwają ból przy normalnym rozciąganiu jelita.
• Infekcje przewodu pokarmowego – po przebytej infekcji jelitowej u części pacjentów rozwija się tzw. IBS postinfekcyjny.
Zaburzenia mikrobioty jelitowej – nierównowaga bakterii jelitowych może wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
• Czynniki psychologiczne – stres, lęk czy depresja mogą nasilać objawy, ponieważ jelita i mózg są ze sobą połączone poprzez tzw. oś mózg–jelita.
Objawy IBS
Najczęstsze objawy zespołu jelita drażliwego to:
• nawracający ból brzucha, często łagodzący się po wypróżnieniu,
• wzdęcia i nadmierne gazy,
• zaparcia lub biegunki, czasem występujące naprzemiennie,
• uczucie niepełnego wypróżnienia, śluz w stolcu,
• zmęczenie i osłabienie związane z przewlekłym dyskomfortem.
Objawy mogą różnić się w zależności od podtypu IBS:
• IBS-D – dominują biegunki, stolce luźne i częste wypróżnienia,
• IBS-C – dominują zaparcia, twarde stolce, rzadkie wypróżnienia,
• IBS-M – naprzemienne biegunki i zaparcia, mieszany typ objawów.
Objawy mają charakter przewlekły i nawracający, zwykle nasilają się w sytuacjach stresowych lub po spożyciu niektórych produktów pokarmowych.
Diagnostyka
Rozpoznanie IBS opiera się na kryteriach ROME IV, które uwzględniają częstotliwość i charakter bólu brzucha oraz zaburzenia rytmu wypróżnień. W diagnostyce wyklucza się inne choroby przewodu pokarmowego, takie jak choroba zapalna jelit, celiakia czy nietolerancje pokarmowe.
Badania mogą obejmować:
• morfologię i podstawowe badania krwi,
• badania kału,
• testy na nietolerancje pokarmowe,
• w razie wątpliwości – kolonoskopię.
Warto podkreślić, że IBS nie powoduje zmian w jelicie wykrywanych w badaniach obrazowych ani kolonoskopii – diagnostyka służy głównie wykluczeniu innych chorób.
Leczenie IBS
Leczenie IBS opiera się na połączeniu zmian stylu życia, diety oraz farmakoterapii, dobranej indywidualnie do objawów i podtypu IBS.
Zmiany w diecie i stylu życia
• dieta ubogoresztkowa lub niskowęglowodanowa FODMAP w zależności od rodzaju objawów,
• regularna aktywność fizyczna wspomagająca motorykę jelit,
• redukcja stresu poprzez techniki relaksacyjne i terapię psychologiczną.
Farmakoterapia
Dobierana jest w zależności od podtypu IBS:
• IBS-D – leki przeciwbiegunkowe, środki przeciwskurczowe, probiotyki,
• IBS-C – środki przeczyszczające, leki regulujące pasaż jelitowy, probiotyki,
• IBS-M – leczenie objawowe, indywidualnie dostosowane leki do dominujących dolegliwości.
Więcej informacji o możliwościach uzyskania leków na objawy IBS znajdziesz tutaj: https://dimedic.eu/pl/e-recepta.
Wsparcie psychologiczne
Stres i zaburzenia emocjonalne mogą nasilać objawy IBS, dlatego coraz częściej stosuje się terapie poznawczo-behawioralne i trening uważności.
Podsumowanie
IBS to przewlekłe schorzenie jelit, które znacząco wpływa na codzienne życie pacjentów, ponieważ jego objawy mogą być bardzo dokuczliwe. Skuteczne leczenie opiera się na kompleksowym podejściu – odpowiedniej diecie, zmianach stylu życia, farmakoterapii dostosowanej do podtypu IBS oraz wsparciu psychologicznym.
