Do czego służy prostata?
Prostata wraz z pęcherzykami nasiennymi i gruczołami opuszkowo-cewkowymi bierze udział w produkcji nasienia. Wydzielina gruczołu krokowego jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania i żywotności plemników. Jednocześnie prostata bierze udział w zamykaniu i otwieraniu cewki moczowej.
Kiedy pojawiają się choroby prostaty?
Najwcześniej, bo już u młodych mężczyzn, może pojawić się zapalenie prostaty.
Wraz ze starzeniem się organizmu, po 45 roku życia wielu mężczyzn zaczyna cierpieć na łagodny rozrost prostaty (ang. benign prostatic hyperplasia-BPH). Jest to najczęstsze schorzenie stercza -BPH daje objawy aż u 50% mężczyzn po 50 roku życia; odsetek ten wzrasta do 90% mężczyzn po 80 roku życia. W Polsce na BPH choruje blisko 2 mln mężczyzn.
Najgroźniejszym schorzeniem prostaty jest rak stercza. W Polsce jest on trzecią (po raku płuc i żołądka) przyczyną zgonów z powodu nowotworów u mężczyzn. Rak prostaty pojawia się w tym samym czasie, co łagodny rozrost prostaty (po 45 roku życia), niemniej są to zupełnie różne choroby. Kluczowym czynnikiem w leczeniu nowotworu stercza jest wykrycie choroby w jej wczesnym, bezobjawowym stadium. Nieodzowna jest tu świadomość wszystkich mężczyzn po 45 roku życia i regularne poddawanie się badaniom kontrolnym, które pomagają we wczesnej fazie wykryć zarówno łagodny rozrost jak i raka prostaty.
Jakie są najczęstsze objawy łagodnego rozrostu prostaty?
Choroba powoduje wiele uciążliwych objawów związanych z oddawaniem moczu:
a) objawy podrażnienia pęcherza
• częste oddawanie moczu
• oddawanie moczu w nocy
• gwałtowne parcia na mocz
• ból podczas oddawania moczu
b) objawy przeszkody podpęcherzowej (uciśnięcie cewki moczowej)
• wyczekiwanie na oddanie moczu
• wydłużenie czasu oddawania moczu
• wykapywanie moczu z cewki po oddaniu moczu
• zwężenie strumienia moczu
• przerywany strumień moczu
• zatrzymanie moczu
c) pozostałe objawy, m.in.:
• bóle w okolicy krocza, podbrzusza i jąder
• bóle brzucha i okolicy lędźwiowej
• domieszka krwi w moczu (krwiomocz), osłabienie libido i zaburzenia erekcji.
Jak się rozpoznaje łagodny rozrost gruczołu krokowego?
Rozpoznanie BPH polega na:
a) rozmowie z pacjentem na temat występujących objawów (z uwzględnieniem punktowej oceny objawów wg skali IPSS)
b) badaniu palcem przez odbyt (tzw. badanie per rectum)
c) badaniu USG
d) uroflowmetrii (badaniu strumienia moczu)
e) badaniu poziomu PSA (swoistego antygenu sterczowego) w celu wykluczenia raka stercza- w przypadku podwyższonego poziomu PSA wykonuje się transrektalną biopsję prostaty
f) badaniu moczu, które wykonuje się w celu rozpoznania zakażenia układu moczowego, zapalenia stercza lub krwiomoczu
g) badaniu poziomu kreatyniny w celu oceny czynności nerek.
Jak się leczy łagodny rozrost gruczołu krokowego?
Do tej pory nie znaleziono sposobu na całkowite zahamowanie rozrostu prostaty. Stosowane leki spowalniają rozrost gruczołu i przyczyniają się do ustąpienia dolegliwości. W przypadku zatrzymania moczu lub nasilenia dolegliwości, pomimo regularnego stosowania leków, należy rozważyć zabieg chirurgiczny.
W farmakoterapii BPH stosuje się różne grupy leków, o różnej skuteczności. Najstarszą grupą leków są leki pochodzenia roślinnego, których skuteczność budzi wątpliwości a mechanizm działania nie został dotychczas poznany. Obecnie większość urologów zaleca stosowanie leków z grupy blokerów receptora alfa, tzw. alfablokerów lub fina sterydu albo obu tych leków jednocześnie.
Metody leczenia chirurgicznego łagodnego rozrostu gruczołu krokowego to m.in.:
• przezcewkowe nacięcie prostaty z użyciem diatermii elektrycznej(TUIP) lub lasera holowego (TULIP)
• przez cewkowa elektroresekcja gruczołu krokowego (TURP)
• przezcewkowa laserowa ablacja prostaty PVP- fotoselektywna waporyzacja za pomocą lasera KTP (zielonego lasera)
• przezcewkowa laserowa enukleacja prostaty (HoLEP)
• stenty prostaty zakładane przez cystoskop
• chirurgiczne wyłuszczenie gruczolaka stercza (adenomektomia prostaty).
Metody laserowe stanowią przełom w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. Są minimalnie inwazyjne i tym samym pozwalają zmniejszyć ryzyko związane z zabiegiem. Światło lasera odparowuje tkankę prostaty i jednocześnie zamyka krwawiące naczynia. Pacjent zwykle opuszcza klinikę następnego dnia po zabiegu, bez cewnika. Ablację laserową można przeprowadzać u chorych obciążonych wysokim ryzykiem (z zaawansowanymi schorzeniami układu krążenia, płuc, chorobami nowotworowymi). Metoda ta przeznaczona jest także dla młodszych, aktywnych zawodowo mężczyzn, ze względu na krótki czas pobytu w klinice i szybki powrót do normalnych zajęć. Zabiegi laserowe nie powodują zaburzeń potencji.
Lek. Med. Tomasz Gede
Poradnik Pacjenta NZOZ Karkonoskie Centrum Medyczne
