Nowe arboretum ma stać się przestrzenią łączącą walory przyrodnicze, edukacyjne i historyczne. Jego celem jest nie tylko ochrona i uporządkowanie historycznego terenu, ale również przypomnienie wielowiekowej obecności społeczności ewangelickiej w Kowarach.
Obecnie prowadzone są prace związane z odtwarzaniem i naprawą muru okalającego dawny cmentarz ewangelicki. W kolejnych etapach zaplanowano dalsze nasadzenia roślin oraz działania służące ochronie cennego starodrzewu. Powstaną ścieżki z nawierzchnią przepuszczalną dla wody, które umożliwią spacerowanie po terenie bez ingerencji w naturalny obieg wód opadowych. Całość uzupełni oświetlenie LED stylizowane na historyczne latarnie oraz tablice edukacyjne przybliżające historię miejsca i jego dawnych mieszkańców.
Powstające arboretum przypomina o miejscu, które przez ponad dwa stulecia stanowiło ważny punkt na mapie Kowar. Parafia ewangelicka wraz z kościołem, plebanią, szkołą i cmentarzem tworzyła zespół o znaczących wartościach architektonicznych i artystycznych. Budowę świątyni rozpoczęto w 1743 roku, a wraz z nią zaplanowano także budynki towarzyszące oraz reprezentacyjne otoczenie. Przed frontem kościoła posadzono dwa szpalery drzew liściastych tworzących naturalną aleję prowadzącą do świątyni.
Kościół wzniesiono w ciągu dwóch lat. Wnętrze należało do najcenniejszych na Śląsku, a jego szczególną ozdobą były monumentalne organy umieszczone ponad ołtarzem, uznawane za dzieło najwyższej klasy artystycznej. Przez ponad 200 lat kompleks ewangelicki współtworzył krajobraz i tożsamość Kowar.
Tragicznym momentem w jego historii był 3 stycznia 1959 roku, kiedy nad ranem wybuchł pożar, który doszczętnie strawił świątynię. Po katastrofie pozostały jedynie zewnętrzne mury, a z czasem pamięć o dawnym kompleksie zaczęła zanikać.
Dopiero w ostatnich latach samorząd i lokalne środowiska podjęły działania mające na celu przywrócenie pamięci o tym fragmencie historii miasta. Powstające Arboretum Ewangelickie jest dziś symbolem tego procesu – miejscem, w którym historia, pamięć i przyroda mają tworzyć wspólną przestrzeń dla mieszkańców i odwiedzających Kowary.
