Zwiedzanie tego pałacu warto zacząć od historii jego niszczenia – co paradoksalnie w piękny sposób pokazane jest w multimedialnym przewodniku udostępnianym zwiedzającym. Ów barokowy pałac wzniesiony w XVII wieku w latach 70-tych XX wieku spłonął. Potem ruina stopniowo niszczała i zarastała okoliczną roślinnością. Na teren przypałacowy przywożono nawet śmieci z Jeleniej Góry…
Dziś Pałac w Łomnicy nie tylko jaśnieje, ale jest pełny życia, które wprowadza turyści i goście restauracji i hotelu, a także artyści chętnie występujący w totalnie odnowionych murach.
Ale po kolei…
Pierwsze informacje dotyczące dóbr w Łomnicy sięgają lat 1475–1654, kiedy to majątek znajdował się w rękach rodziny Zedlitz. Te wczesne zapiski wskazują na znaczenie Łomnicy już w średniowieczu. W kolejnych wiekach pałac i przyległe posiadłości przechodziły w rak do rak dolnośląskich rodów.
Wczesnobarokowy dwór, który do dziś jest jednym z najważniejszych elementów Łomnicy, wzniesiono w drugiej połowie XVII wieku. Z tego okresu zachowały się korpus oraz dwa narożne alkierze, które nadają budowli unikalny charakter. W latach 20. XVIII wieku pałac przeszedł znaczną przebudowę, w trakcie której zmieniono wygląd elewacji oraz wnętrz. Projekt tych zmian przypisuje się Martinowi Franzowi z Rewela, co świadczy o wpływach architektonicznych tego okresu.
Największe przekształcenia w wyglądzie pałacu miały miejsce w latach 1838-1844, kiedy to Albert Tollberg był odpowiedzialny za kolejną przebudowę. Zmiany obejmowały nie tylko układ pomieszczeń, ale także wzniesienie reprezentacyjnej klatki schodowej oraz nowej kondygnacji, a także powiększenie otworów okiennych, co nadało budowli bardziej monumentalny charakter.
Po II wojnie światowej pałac przeszedł pod zarząd państwa polskiego. Do 1977 roku w obiekcie mieściła się szkoła, jednak od końca lat 70. XX wieku – po pożarze, który pałac został opuszczony, co doprowadziło do jego stopniowej dewastacji. Z czasem zaniedbanie obiektu stało się widoczne, a jego stan techniczny uległ pogorszeniu.
W 1992 roku pałac znalazł się w rękach spółki polsko-niemieckiej, która podjęła się ambitnych prac remontowych.
Historia dóbr w Łomnicy jest przykładem bogatej tradycji architektonicznej i społecznej regionu. Od czasów Zedlitzów, przez różnorodne zmiany właścicielskie, aż po współczesne próby renowacji, pałac w Łomnicy pozostaje świadkiem burzliwej historii regionu. Jego odbudowa ma ogromne znaczenie nie tylko dla mieszkańców, ale także dla turystyki i kultury lokalnej, która zyskuje na znaczeniu w dzisiejszych czasach.
