Co wykrywa gastroskopia? Wskazania do wykonania badania
Gastroskopia pozwala na wykrycie wielu zmian patologicznych w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego. Najczęściej wykonuje się ją w celu:
• rozpoznania przyczyn bólu brzucha, zgagi, nudności, wymiotów, niewyjaśnionej utraty wagi, niedokrwistości o niewiadomym podłożu (przy podejrzeniu krwawienia z przełyku);
• wykrycia źródła krwawienia z przewodu pokarmowego (na przykład żylaków przełyku czy wrzodów żołądka i dwunastnicy);
• diagnostyki trudności w połykaniu (tak zwanej dysfagii);
• kontroli zmian stwierdzonych we wcześniejszych badaniach (polipów, żylaków i innych);
• usunięcia ciał obcych lub polipów lub innych zmian;
• potwierdzenia lub wykluczenia stanu przednowotworowego lub też obecności nowotworu;
• Diagnostyki stanu zapalnego błony śluzowej żołądka (oraz wykonania testu na obecność bakterii Helicobacter pylori).
Jednym z istotnych wskazań do gastroskopii jest podejrzenie przełyku Barretta – stanu, w którym dochodzi do patologicznego przekształcenia nabłonka przełyku na skutek długotrwałego refluksu żołądkowo-przełykowego. Ponieważ przełyk Barretta zwiększa ryzyko rozwoju raka przełyku, jego wczesne wykrycie i regularna kontrola są niezwykle istotne. Gastroskopia umożliwia pobranie wycinków z podejrzanych miejsc i ocenę mikroskopową zmian w badaniu histopatologicznym.
Jak przebiega gastroskopia? W jaki sposób się do niej przygotować?
Gastroskopia wykonywana jest za pomocą giętkiego endoskopu – cienkiego przewodu wyposażonego w kamerę i źródło światła, który lekarz wprowadza przez jamę ustną do przełyku, a następnie do żołądka i dwunastnicy. Całe badanie trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut. Zanim rozpocznie się procedura, gardło pacjenta znieczulane jest miejscowo sprayem z lidokainą, co minimalizuje odruch wymiotny. W niektórych przypadkach (na przykład u pacjentów bardzo wrażliwych lub zestresowanych) można rozważyć wykonanie gastroskopii w krótkim znieczuleniu dożylnym, choć warto zaznaczyć, że nie jest to standardowa praktyka.
Podczas badania pacjent leży na lewym boku, a w jamie ustnej umieszcza się plastikowy ustnik, chroniący endoskop i zęby. W trakcie wprowadzania aparatu lekarz dokładnie obserwuje błonę śluzową, może też pobrać wycinki do dalszej analizy lub wykonać drobne zabiegi, takie jak wspomniane już wcześniej usunięcie polipów czy zatamowanie krwawienia.
Do gastroskopii należy się odpowiednio przygotować:
• minimum 6 godzin przed badaniem nie należy jeść (żołądek musi być pusty);
• przez 4 godziny przed badaniem nie należy pić (nawet wody);
• na kilka godzin przed badaniem należy powstrzymać się od palenia papierosów i żucia gumy;
• należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, szczególnie przeciwkrzepliwych (które potencjalnie mogłyby wpłynąć na wystąpienie krwawienia podczas procedury);
• osoby cierpiące na choroby przewlekłe powinny skonsultować dawkowanie i/lub przyjmowanie stałych leków przed badaniem;
• osoby noszące protezy lub aparaty ruchome powinny usunąć je z jamy ustnej na czas wykonywania badania.
Po zakończeniu badania można wrócić do codziennych aktywności, choć przez 1–2 godziny zaleca się powstrzymanie od jedzenia i picia, dopóki nie minie znieczulenie gardła. W przypadku sedacji (znieczulenia dożylnego) konieczne jest pozostanie pod opieką drugiej osoby i unikanie prowadzenia pojazdów przez resztę dnia.
Źródła:
1. Lek. M. Wiercińska, Gastroskopia: wskazania, przygotowanie i przebieg badania [w:] Medycyna Praktyczna, 15.09.2023
2. Prof. dr hab. n. med. M. Woynarowski, Diagnostyka interwencyjna w chorobach przewodu pokarmowego [w:] Pediatria po Dyplomie 03/2019
3. T. Marek, E. Nowakowska-Duława, K. Marlicz, Endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego (ezofagogastroduodenoskopia, panendoskopia) [w:] Interna – Mały Podręcznik Medycyny Praktycznej online, weryfikacja hasła: 15.07.2024
4. B. Weusten, R. Bisschops, E. Coron, M. DinisRiberio, JM. Dumonceau, JM. Esteban, C. Hassan, A. Repici, J. Bergman, M. di Pietro, Postępowanie endoskopowe w przełyku Barreta – zalecenia Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego [w:] Gastroenterologia Kliniczna 2020, tom 12, nr 1
5. P. Wosiewicz, E. Nowakowska-Duława, Endoskopia przewodu pokarmowego u chorych leczonych lekami przeciwpłytkowymi i przeciwkrzepliwymi – przegląd zaleceń i rekomendacji [w:] Gastroenterologia Kliniczna 2015, tom 7, nr 4
6. A. Jakubowski, M. F. Kamiński, K. Mullner, Z. Tulassay, J. Reguła, Stosowanie analgosedacji do endoskopii w Polsce [w:] Borgis – Postępy Nauk Medycznych 2/2009
