Przypadki inżyniera ludzkich dusz. Josef Škvorecký
Ten tekst nie powstał bez przyczyny – jest zaproszeniem do Książnicy Karkonoskiej na spotkanie miłośników czeskiej literatury. Tych, którzy już rozsmakowali się w kulturze naszych południowych sąsiadów, nie trzeba namawiać do sięgnięcia po kolejną książkę. To zresztą widać przy bibliotecznej ladzie – literatura czeska jest znana, lubiana i ceniona, a nowości błyskawicznie rozchwytywane. Ale są tacy, którzy mają tę przygodę i przyjemność czytelniczą dopiero przed sobą. I co zaproponować na początek? Albo inaczej formułując pytanie: czego zazdrościmy Czechom? Książek lekkich i dowcipnych? Ale nie tych spod znaku „przeczytać i zapomnieć”, tylko przeczytać, uśmiać się do łez, aby po chwili uświadomić sobie: zaraz, zaraz, przecież tu chodzi o coś jeszcze! A może podejścia do współczesności - bez zakłamania pokazującego dramaty emocjonalne, prawdę o relacjach międzyludzkich i rodzinnych, często pustkę egzystencjalną, a przecież niepozbawionego tego charakterystycznego ciepłego spojrzenia na bohaterów? Może klasyki w osobie Bohumila Hrabala albo Vaclava Havla – prezydenta, który przede wszystkim był pisarzem? Może stosunku do historii: bez patosu, z dystansem, przymrużeniem oka i zachowaniem właściwej miary wobec współczesności, bo przecież żyje się tu i teraz? Z pewnością jest jeden pisarz, który potrafił połączyć te wszystkie elementy. To Josef Škvorecký. Jego najważniejsze dzieło to „Przypadki inżyniera ludzkich dusz”. O takich książkach najczęściej mówi się opus magnum, po czym odkłada na półkę i z namaszczeniem pokazuje znajomym. Ale to nie ten „przypadek” – od tej powieści nie można się oderwać. W niej jest wszystko: historia i współczesność; sprawy krajowe i emigracja; ironia, tęsknota i powaga; lekkość i dramat; wojna, komunizm, ale także miłość, dziewczyny i saksofon. Danny Smiřický, narrator powieści a jednocześnie alter ego pisarza, opowiada o życiu i młodości spędzonej w swoim kraju, a jako wykładowca emigracyjny próbuje wytłumaczyć Zachodowi, na czym polega fenomen Europy Środkowej. Na tak karkołomne wyzwanie mógł się porwać tylko Czech! I jeszcze ta mistrzowska technika pisarska montażu filmowego, która nadaje tempo i dynamikę i z pozornego chaosu wyłania klarowną opowieść. Te i inne czeskie książki są dostępne w zbiorach Książnicy Karkonoskiej, a my zapraszamy na spotkanie czechofilów: 6.XII –będzie się działo! (KH)
Grandhotel. Jaroslav Rudiš
Życie, jak chmura, zaczyna się od rozrzuconych drobinek, które obrastają w zdarzenia, konsekwencje i decyzje, nabierają kształtu i tworzą człowieka. Niektórzy tworzą alternatywne wersje własnej przeszłości, ukrywając trudne do zaakceptowania fakty, niektórzy wyobrażają sobie lepsze życie, ale nie mają odwagi wyskoczyć z obecnego. Liberec, 2003 rok, główny bohater Fleischman ma w głowie chmury i od urodzenia związany jest z Grandhotelem, budynkiem z iglicą, która rani niebo. Z góry Ještěd wszystko widać wyraźniej. Hotel to miejsce, w którym przecinają się losy gbura, dziwaka, toksycznej pary, wypędzonego Niemca, zakompleksionej kelnerki. Oprócz miejsca łączy ich poczucie własnego nieszczęścia oraz jakaś niegroźna obsesja. Opowieść o zwyczajnych Czechach utrzymana w hrabalowskiej poetyce. Subtelna analiza społeczna narodu, który został uwięziony w kotlinie bez dostępu do morza i świeżego powietrza. Autor, Jaroslav Rudiš, studiował w Libercu, dlatego z przewodnicką dokładnością prowadzi nas poprzez ulice i historię miasta, nie bojąc się poruszać problemu Niemców Sudeckich, dla których Reichenberg to utracony dom. Typowy dla czeskiej literatury słodko-gorzki ton niesie ze sobą uniwersalny przekaz o współczesnym Europejczyku i przepis na przełamanie samotności, tym razem „strasznej” a nie „zbyt głośnej”. Po przeczytaniu ostatniego rozdziału spontanicznie chce się przeczytać książkę jeszcze raz. Dlaczego? To jest prawdziwy sekret i zaleta powieści Grandhotel. Przy okazji Fleischman nauczy jak przewidywać pogodę. Wbrew pozorom to nie jest smutna powieść. Te i inne czeskie książki są dostępne w zbiorach Książnicy Karkonoskiej. (JJ)
Zbrodnia na boku. Dorota Dziedzic-Chojnacka; czyta: Joanna Domańska
Powieść napisana z dystansem, zręczną narracją i lekką fabułą. Wiernie obrazuje życie młodego prawnika w warszawskiej kancelarii, ze wszystkimi smaczkami i szczegółami. Plusem są wplecione protokoły z rozpraw sądowych opisujące często humorystyczne sytuacje, w których pełnomocnik musi zachować absolutną powagę. Kasia - adwokat po aplikacji, ale jeszcze przed ślubowaniem pracuje w niewielkiej kancelarii prawnej. Współpracujący z nią prawnik Dudek zostaje oskarżony i aresztowany za zamordowanie kochanka byłej żony. Kasia postanawia przyjrzeć się tej sprawie, gdyż wiele wątków nie układa jej się w całość. Jak się okaże, przeczucie jej nie zawiedzie, a rozwiązanie zagadki będzie nader interesujące.
„Zbrodnia na boku” to lekki i przyjemny, a przy tym autentyczny kryminał. Polecam na jesienne wieczory. Audiobook dostępny w zbiorach Książnicy Karkonoskiej. (AS)
Niedoparki na zawsze. Pavel Šrut
Jak wiadomo, niedoparki to (mniej lub bardziej) sympatyczne osobniki, żywiące się naszymi skarpetkami. Zawsze biorą tylko jedną z pary. W dwóch wcześniejszych tomach sagi mieliśmy okazję poznać ich burzliwe losy. Co się wydarzy w trzecim? Otóż wracamy do Pragi.
Mieszkańcy stolicy Czech są w niebezpieczeństwie, w zasadzie to ich skarpetki zostały zaatakowane przez tajemniczych Rozpruwaczy. Dlaczego ten dziwny gatunek niedoparków rozpruwa skarpetki zamiast je zjadać? Kim jest mroczny Sam-Cień?
Hihlik i jego przyjaciele dotarli bezpiecznie z Afryki do domu. Ale spokój nie może trwać zbyt długo, ich śladem podąża Kudła Dederon. Czy znów zostanie szefem gangu Kojotów?
W książce Niedoparki na zawsze czytelnicy znajdą mnóstwo emocji i humoru, a także odpowiedzi na powyższe pytania. Oczywiście najwięcej pytań o sprawy nieodgadnione zadają dzieci. I naukowcy. Jednak profesor Kędziorek i magister Miklikowa po latach badań nad życiem niedoparków zrozumieją, że są na świecie tajemnice i pytania, które muszą pozostać bez odpowiedzi… Na zawsze.
Niedoparki na zawsze to część zamykająca najpopularniejszą czeską trylogię dla dzieci ostatnich lat. Książka dostępna w zbiorach Książnicy Karkonoskiej. (JJ)
