Celem wystawy jest prezentacja wyjątkowo bogatej i zróżnicowanej kultury materialnej oraz duchowej, która wykształciła się wśród wielonarodowej społeczności zamieszkującej tereny u podnóża Karkonoszy i Gór Izerskich, między wiekiem X a początkiem wieku XVI. Najważniejszą cechą osadnictwa średniowiecznego na omawianym terenie było korzystanie z zasobów naturalnych pobliskich gór oraz związany z tym rozwój górnictwa kruszcowego, hutnictwa szkła, rud żelaza i miedzi oraz poszukiwanie kamieni szlachetnych, z których słynęły Góry Olbrzymie.
Wystawa podzielona została na cztery części:
Cześć I - poświęcona jest najstarszym śladom osadnictwa słowiańskiego u stóp Karkonoszy i Gór Izerskich, datowanym na wiek IX i X oraz starszemu okresowi panowania Piastów śląskich, do połowy XIII w. Materialną pozostałością osadnictwa słowiańskiego w regionie są relikty grodziska i osady w Jeleniej Górze-Grabarach, zaś świadectwem działalności Henryka I Brodatego są najstarsze zachowane fundacje kościelne, we Wleniu, Nowym Kościele, Świerzawie i Sędziszowej.
Część II - opowiada dzieje eksploatacji górskich złóż metali i minerałów oraz hutnictwa szkła, które na następne stulecia zdefiniowały sposób gospodarczego wykorzystania Gór Olbrzymich. Z poszukiwaniem szlachetnych kruszców związana jest legenda Walonów - przybyszów z zachodniej Europy, którzy jako pierwsi mieli podjąć się penetracji górniczej tego obszaru.
Cześć III - opisuje fenomen średniowiecznego miasta i kultury mieszczańskiej, na przykładzie powstania i rozwoju Jeleniej Góry.
Część IV - prezentuje życie średniowiecznych elit: książąt z dynastii Piastów i ich wasali - rycerzy, którzy w niegościnnej, górskiej krainie budowali zamki, wieże i strażnice obronne.
Imprezy towarzyszące:
12.12.2021, godz. 13.00 – wykład dr. Przemysława Nocunia z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, pt. „Średniowieczne warownie i siedziby pańskie w cieniu Gór Olbrzymich”
19.12.2021, godz. 13.00 – wykład dr hab. Dagmary Adamskiej z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, pt. „Kierunki rozwoju średniowiecznego osadnictwa w cieniu Gór Olbrzymich”.
Wystawa „W cieniu Gór Olbrzymich – Średniowiecze” jest efektem projektu o tym samym tytule, realizowanego w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze. Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
