Kilkudziesięcioosobowa grupa złożona w większości z uczniów jeleniogórskich i cieplickich szkół prowadzona przez Andrzeja Paczosa, przewodnika sudeckiego i byłego dyrektora Muzeum Przyrodniczego, dotarła do miejsc, w których obecność Schaffgotschów była znacząca dla rozwoju i dziejów nie tylko Cieplic, ale i całej ziemi jeleniogórskiej. Wycieczka była długa: trwała około dwóch godzin.
Przy barokowym kościele św. Jana Chrzciciela Andrzej Paczos opowiedział o historii rodu Schaffgotchów, którego etymologia wywodzi się od słowa Schaf (czyli owca) oraz zdrobnienia imienia Gothard – Gotsche. Przewodnik nawiązał też do symbolu rodu, czyli owcy, która także widnieje w rodowym herbie. Zebrani usłyszeli najważniejsze fakty z dziejów magnackiego rodu. Andrzej Paczos przybliżył tło wojen religijnych i konflikt Hansa Ulricha Schaffgotcha (protestanta) z Habsburgami, który skutkował ścięciem hrabiego w Ratyzbonie.
Andrzej Paczos wspomniał też o pożarze świątyni w Cieplicach, genezie postawienia na dziedzińcu kościoła posągu św. Floriana, patrona strażaków, a także o galerii płyt nagrobnych członków rodu. Trafiła do Cieplic po rozbiórce świątyni w Radomierzu. – To swoista „rewia mody” z tamtych czasów – podkreślił A. Paczos zwracając uwagę na szczegółowo przedstawione stroje, w jakich pochowano zmarłych. Wycieczka nie mogła, niestety, wejść do świątyni, bo ta była zamknięta. W planie nie było też zwiedzania podziemi kościoła, w których znajdują się krypty z doczesnymi szczątkami członków rodu.
Drugą część wycieczki poświęcono na zwiedzenie Pałacu Schaffgotschów. Tu rolę przewodnika pełnił gospodarz obiektu, Maciej Pawłowski, dyrektor Zamiejscowego Ośrodka Dydaktycznego Politechniki Wrocławskiej. Szef placówki pokazał przepiękny i bardzo obszerny gabinet. – To był za czasów Schaffgotschów gabinet męski – wyjaśnił. Przedstawił też pochodzenie przedmiotów, które ostały się po 1945 roku. Jest tam, między innymi, stary zegar z werkiem o wartości dwóch luksusowych mercedesów – obrazowo porównał dyrektor Pawłowski.
Wspomniał przy tym o niepowetowanych stratach, jakich pałac zaznał po drugiej wojnie światowej. – Schaffgotschowie nic stąd praktycznie nie zabrali – mówił wcześniej Andrzej Paczos. Zabytek został splądrowany najpierw przez żołnierzy Armii Czerwonej, a potem przez polskie władze, które część wyposażenia podarowały Ambasadzie Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej. Przewodnik dodał też o największych prywatnych zbiorach ornitologicznych i przebobatej bibliotece, która po 1945 roku w znacznej części została wywieziona do Wrocławia bez sporządzenia żadnej dokumentacji dotyczącej zabranego księgozbioru. Do Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach trafiła jedynie szczątkowa część zbiorów Schaffgotschów.
Pomieszczenia, które Politechnika Wrocławska przejęła po Centralnej Szkole Instruktorów Zuchowych (była w pałacu przez ponad 20 lat), zostały częściowo odnowione, jednak wiele elementów pochodzi jeszcze z czasów świetności pałacu. Wycieczka zobaczyła dwie przepiękne szafy gdańskie i balową salę błękitną, która dziś pełni rolę auli. Nie sposób w krótkim tekście zawrzeć całego piękna i szczegółów dziejów tych sal. Warto to zobaczyć na własne oczy. Niestety, nie zawsze można, bo pałac nie jest dostępny dla wycieczek. Dziś uczyniono wyjątek.
Andrzej Paczos wspomniał także, że Schaffgotschowie żyją do dziś. Potomek wielkiego rodu mieszka w Berlinie i handluje winem. – Spotkałem się z nim przy kilku okazjach – dodał. Podkreślił, że stosunek Schaffgotschów do utraconego majątku nie jest tak do końca obojętny, choć na jednym z filmów jeden z przedstawicieli rodu skwitował dziejowe okoliczności jednym zdaniem: Bóg dał, Bóg zabrał.
Jutro - wycieczka po Cieplicach ze Stanisławem Firsztem, dyrektorem Muzeum Przyrodniczego. Zbiórka o godz. 12 przed MP. Cykl BWA zakończy pokaz filmu niżej podpisanego "Oblicza Rynku jeleniogórskiego" w Biurze Wystaw Artystycznych o godz. 12 i 17, 29 maja (piątek).
Obejrzyj video!
