• Środa, 19 grudnia 2018
  • Godz. 3:21
  • Imieniny: Dariusza, Eleonory, Gabrieli, Urbana
  • Czytających: 2226
  • Zalogowanych: 2
  • Niezalogowany | Zaloguj | Rejestracja

Drugi podział wiedeńskich łupów

Wiadomości: Jelenia Góra
Poniedziałek, 3 grudnia 2018, 10:21
Aktualizacja: Wtorek, 4 grudnia 2018, 6:23
Autor: Stanisław Firszt
Kałkan. Muzeum Narodowe w Poznaniu
Fot. Archiwum S. Firszta
Do 1945 roku przy Bibliotece Majorackiej Schaffgotschów w Cieplicach funkcjonowała dobrze wyposażona zbrojownia. Znajdowały się tam wspaniałe kolekcje broni białej, miotającej, strzeleckiej i palnej. Wśród nich były: zbroje, hełmy, tarcze, miecze, szable, szpady, broń drzewcowa, łuki, kusze, rusznice, hakownice, muszkiety, strzelby i inne akcesoria militarne. Prawdziwą ozdobą tego zbioru były zdobycze spod Wiednia z 1683 roku, które do Cieplic przywiózł uczestnik odsieczy Krzysztof Leopold Schaffgotsch.

Po likwidacji Biblioteki w 1948 roku i przejęciu jej księgozbioru przez liczne instytucje z terenu Polski, broń ze zbrojowni przeniesiono do innego obiektu na terenie zespołu pocysterskiego, do tzw. Długiego Domu. Stało się to prawdopodobnie w 1949 lub 1950 roku.

W nowym miejscu, na całym drugim piętrze ulokowano ekspozycje militarne. W tym czasie całe pierwsze piętro zajmowały zbiory przyrodnicze. Po upaństwowieniu wszystkich zbiorów w Polsce w 1950 roku, w Warszawie zapadły decyzje, że w ówczesnych Cieplicach Śląskich Zdroju, powinno powstać, na bazie istniejących tam kolekcji nieco ogołocone już wcześniej przez Warszawę i Wrocław, Muzeum Przyrodnicze. Inne bardzo cenne muzealia zgodnie z tą decyzją powinny zasilić większe polskie muzea historyczne.

W tej sprawie w kwietniu 1952 roku, odbyło się w Cieplicach spotkanie dyrektorów zainteresowanych muzeów z przedstawicielami Ministra Kultury i Sztuki. Uzgodniono, że:
1. Muzeum Narodowemu w Poznaniu miały przypaść militaria ( bez broni łowieckiej) i nielicznej ,,broni zabytkowej , potrzebnej do wyposażenia wnętrz wawelskich”.
2. Państwowym Zbiorom Sztuki na Wawelu przypadały ,,rząd turecki na konia i obiekty z odsieczy wiedeńskiej oraz niektóra broń zabytkowa”.
3. Państwowemu Muzeum Zoologicznemu oraz Instytutowi Zoologii i Antropologii w Warszawie obiekty przyrodnicze nie związane z terenem Śląska ( prawdopodobnie w tym była jedna z największych w Europie kolekcja kolibrów).
4. Tworzącemu się Muzeum Łowieckiemu w Warszawie miały przypaść dublety broni i akcesoriów myśliwskich ( pojedyncze egzemplarze miały być eksponowane w przyszłości w Muzeum Przyrodniczym w Cieplicach Śląskich Zdroju ).
5. Państwowy Dolnośląski Teatr w Jeleniej Górze ( dzisiejszy teatr im. C.K. Norwida) miał otrzymać kilka egzemplarzy broni ,, nie zabytkowej” ( dla spisującego była to XIX. i XX. wieczna broń palna i biała).

Każdy z obdarowanych zabrał swoją część jeszcze do końca 1952 roku. Ostatnie egzemplarze broni myśliwskiej pozostawione w cieplickim muzeum , na jego własną prośbę, w drugiej połowie lat 60. XX wieku przejęło Muzeum Śląskie we Wrocławiu ( dzisiaj Muzeum Narodowe).

W ten sposób przestała istnieć piękna i bogato wyposażona zbrojownia Schaffgotschów. Czas zatarł ślady i wyleczył rany. Stopniowo mieszkańcy Cieplic, a później Jeleniej Góry zapominali o tych cennych kolekcjach. Tylko najstarsi przypominali sobie, że jako dzieci widzieli po wojnie w cieplickim muzeum: miecze, szable, kusze i zbroje. Utrwaliła się wizja Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach Śląskich Zdroju jako instytucji, która była tu zawsze i tylko ze zbiorami przyrodniczymi. O dawnych ,,nieprzyrodniczych” zbiorach Schaffgotschów starano się zapomnieć i zatrzeć po nich ślady. Prowadzona po pięćdziesięciu latach kwerenda przez Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze , mająca na celu wyjaśnienie, gdzie dzisiaj znajdują się dawne cieplickie zbiory będące chlubą Biblioteki Majorackiej wyjaśniła wiele faktów z tym związanych. Ogólnie można powiedzieć, że zbrojownia trafiła w te miejsca, które ustalono w kwietniu 1952 roku. Muzeum Łowiectwa posiada do dzisiaj nieliczne egzemplarze palnej broni myśliwskiej. Ponad 80 egzemplarzy zabytkowej broni myśliwskiej znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Na Wawelu przechowywane jest 15 elementów tureckiego oporządzenia jeźdźca zdobyte pod Wiedniem w 1683 roku. Największa część zbrojowni trafiła, jak ustalono, do Muzeum Narodowego w Poznaniu. Dzisiaj znajduje się tam 280 jej egzemplarzy, w tym: szpady, szable, rapiery, strzelby, sztucery, arkebuzy, muszkiety, karabiny, tarcze, hełmy, strzemiona, pistolety, szpontony, halabardy, lance, armatki, łuki i kusze.

Wg ustaleń z 1952 roku, broń związana z odsieczą Wiednia w 1683 roku miał w całości przejąć Wawel. Jak się dzisiaj okazuje, tak się nie stało, spora część tego uzbrojenia trafiła do Poznania. Znajdują się tam m.in.: jatagany (broń biała turecka), tarcza tatarska (kałkan) , tarcza turecka i perska (Sipar), łuki i buńczuk tatarski.

Czy było to niedopatrzenie, że broń ta nie trafiła na Wawel? Czy było to celowe działanie? Tego w chwili obecnej nie wiemy. Pewne jest, że w 1683 roku sprzymierzeni po zdobyciu obozu tureckiego pod Wiedniem podzieli między sobą łupy, a część z nich za sprawą Schaffgotscha trafiła do Cieplic. Pewne jest też to, że prawie 300 lat później (w 1952 roku ) nastąpił drugi podział wiedeńskich łupów, „zdobytych” tym razem w Muzeum w Cieplicach Śląskich Zdroju, między Muzeum Narodowe w Poznaniu i Wawel. Ogólnie stwierdzić należy, że najwięcej okazów zdobyczy wiedeńskich, przede wszystkim broni jakie znajdują się w różnych instytucjach na terenie Polski, są to obiekty pochodzące ze zbiorów Schaffgotschów z Cieplic.

Twoja reakcja na artykuł?

7
47%
Cieszy
0
0%
Dziwi
0
0%
Nudzi
1
7%
Smuci
6
40%
Złości
1
7%
Przeraża

Czytaj również

Komentarze (6) Dodaj komentarz

~??? 3-12-2018 14:58
A gdzie podziały się łupy z odsieczy wiedeńskiej przywiezione przez Sobieskiego. Z opisów były bardzo bogate. Także Niemcy i Austria bardzo dużo zagarnęli. Sobieskiemu przypadł największy udział, bo główny obóz wielkiego wezyra. No, ale 300 po bitwie nie zostało nic. Okradli Polskę wielokrotnie Niemcy, Szwedzi podczas potopu i Rosja. Biedna ta Polska a wokoło sami złodzieje
~sip 3-12-2018 15:49
są na Wawelu
~Vito Corleone 3-12-2018 16:56
No to już się zabierać do roboty i odzyskać zbiory z Pyrlandii , Wawki i innych muzeów do Cieplic.
~Real 3-12-2018 18:36
Poprzednia odcinek był o ptaszkach, które niby odfrunęły... a w większości zostały zniszczone przez tubylców, z tego co pamiętam z artykułu później niż w 1952 r. Czy pozostającą tutaj zbrojownię nie spotkałby podobny los? Jeden wziąłby szablę jako całkiem sprawny pogrzebacz, drugi zbroję przerobiłby na bronę, broń palną wzięliby kłusownicy ,a potem zostałaby zarekwirowana przez MO i przeznaczona na budowę czołgów. Bardzo prawdopodobne jest, że eksponaty są do dzisiaj... ponieważ je stąd wywieziono. Władza ludowa i służby MO, WOP, SB kompletnie nad tym nie panowały przecież ;)
~Fhkk 4-12-2018 6:32
A gdzie sa niemieckie lupy z okresu 2 wojny swiatowej ???
~krzyk 10-12-2018 0:16
Nigdy nie zapomniałem i czekam kiedy wreszcie wrócą.

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Sonda

Szczepienia warunkiem przyjęcia do żłobka lub przedszkola - czy tak powinno być?

Oddanych
głosów
637
Tak
85%
Nie
12%
Nie mam zdania
3%
Głos ulicy
Bez szczepień nie będzie miejsca w przedszkolu?  32
TV Dami
Serwis Informacyjny TV Dami Jelenia Góra z dnia 18.12.2018 r.  
Miej świadomość
Koncert dla Niepodległej  1
Dialogi Jelonki
To powietrze nas zabija 35
Aktualności
Miasto zapłaci więcej za prąd?  7
Aktualności
Otwarcie nowego oddziału onkologii  
Copyright © 2002-2018 Highlander's Group