Astygmatyzm – na czym polega ta wada wzroku?
Astygmatyzm, inaczej niezborność, to jedna z najczęstszych wad wzroku. Zwykle wynika ona z nieregularnego kształtu rogówki, rzadziej soczewki. Rogówka to najbardziej zewnętrzna część oka. Prawidłowo powinna być ona kulista, jednak przy astygmatyzmie przybiera nierówną formę – eliptyczną, owalną, przypominającą piłkę do rugby.
Funkcją rogówki jest załamywanie światła i ogniskowanie go na siatkówce. Nierówna powierzchnia oka przy astygmatyzmie oznacza różną siłę załamywania równoległych promieni świetlnych. Odpowiada to za zniekształcenie widzianego obrazu.
Charakterystyka skutków tej wady wzroku – jak widzi astygmatyk?
U osób z astygmatyzmem promienie świetlne nie ogniskują się w jednym punkcie na siatkówce oka, dlatego pojawia się problem z wyraźnym widzeniem niezależnie od odległości, w jakiej znajduje się obraz. Do typowych objawów tej wady wzroku należą:
• Widzenie niewyraźne, zniekształcone – obraz bywa rozmazany, zniekształcony w poziomie lub pionie. Linie proste mogą się wydawać zakrzywione, faliste lub pochylone. Część linii na kratce może wyglądać na ciemniejsze.
• Trudności w odczytywaniu liter i cyfr – znaki mogą się „zlewać”, zmieniać kształt. Przykładowo patrząc na literę O astygmatyk może mieć wrażenie, jakby był to owal lub Q. Również ta sama wielkość czcionki może wydawać się inna na ekranie czy kartce.
• Problemy z oceną odległości i głębi – są zauważalne zwłaszcza w sytuacjach dynamicznych, takich jak prowadzenie samochodu, parkowanie czy gra w piłkę. Trudności mogą dotyczyć także czynności wymagających precyzji, np. nalewania napoju do szklanki, konieczności złapania drobnego przedmiotu.
To, jak widzi osoba z astygmatyzmem w dużej mierze zależy także od stopnia jego zaawansowania oraz warunków otoczenia. Ostrość widzenia często pogarsza się w słabym oświetleniu, np. światła w nocy wydają się rozproszone, rażące, a wokół lamp czy reflektorów samochodowych mogą pojawiać się aureole i rozbłyski.
Objawy astygmatyzmu, które można pomylić z innymi problemami
Astygmatyzm może dotyczyć osób w każdym wieku i często występuje wspólnie z innymi wadami refrakcji, np. krótkowzrocznością czy nadwzrocznością. Jednak wyróżnia się zniekształceniem obrazu zarówno z bliska jak i daleka, przez co może odpowiadać za objawy przypisywane obu tym wadom.
Im wyższy stopień astygmatyzmu, tym bardziej zniekształcony staje się obraz. Początkowo jednak zaburzenia bywają subtelne, często przypisywane zmęczeniu i podrażnieniu oczu. Mogą być to m.in.:
• częste mrużenie oczu w celu wyostrzenia obrazu;
• trudności z czytaniem drobnego tekstu;
• pieczenie i swędzenie oczu;
• nadmierne łzawienie;
• częste bóle głowy, ucisk między oczami;
• ogólne zmęczenie i senność, zwłaszcza po intensywnym wysiłku wzrokowym.
Początkowo objawy mogą występować zwłaszcza po długotrwałym korzystaniu z ekranów urządzeń elektronicznych czy czytaniu. Z czasem mogą prowadzić do chronicznego zmęczenia oczu, bólów i zawrotów głowy oraz problemów z koncentracją i nauką.
Na czym polega diagnostyka i korekcja astygmatyzmu?
Nawet słabo nasilone objawy astygmatyzmu nie powinny być lekceważone, ponieważ bez odpowiedniej korekcji wada może się pogłębiać i obniżać komfort życia. Wystarczy udać się do lekarza okulisty lub optometrysty, który dokona pomiaru ostrości wzroku, refrakcji oka i krzywizny rogówki. Są to proste, bezbolesne badania.
W zależności od indywidualnych potrzeb, do korekcji astygmatyzmu stosuje się okulary cylindryczne lub odpowiednie soczewki kontaktowe. Na trwałe usunięcie wady pozwala laserowa korekcja wzroku.
