Piękno materii połączone z pełnią symboliki sacrum, którą można dojrzeć niemal w każdym zakamarku kościoła miejskiego pw. świętych Erazma i Pankracego zainspirowało autorów – zarówno duchownych jak i świeckich – do wydania pozycji „Parafialny kościół miejski w Jeleniej Górze. Historia i teraźniejszość”. Wokół treści zawartych w tej publikacji toczyła się dzisiejsza konferencja naukowa w Książnicy Karkonoskiej.
Przybyłych autorów (nie wszyscy mogli dojechać), prelegentów, a także gości spotkania przywitał ksiądz dr Mariusz Majewski, jeszcze kilka lat temu związany posługą wikariatu w kościele świętych Erazma i Pankracego, aktualnie sekretarz biskupa legnickiego oraz wykładowca liturgiki Wyższego Seminarium Duchownego w Legnicy. Duchowny, wraz z Wacławem Szetelnickim, to redaktorzy najnowszego wydawnictwa. Wśród zebranych – ksiądz proboszcz Bogdan Żygadło, który od nadchodzącej niedzieli będzie także rektorem bazyliki.
– Jeleniogórska fara to w sumie jedyne świadectwo prawdziwości 900-lecia dziejów Jeleniej Góry – mówił na wstępie do zabranych Marcin Zawiła, prezydent miasta. Nawiązał do dawnego chronostychu z łacińskim przedstawieniem liczb 1108, umiejscowionego na pozostałościach kościoła pierwotnie stojącego w miejscu obecnej bazyliki. M. Zawiła dodał, że dzieje Jelenie Góry są nierozerwalnie z tą świątynią związane. Wyraził też radość z ukazania się książki, która jest pierwszą tego typu rozprawą rozjaśniającą „białe plamy” i uzupełniającą braki w wiedzy tyczącej przeszłości świątyni, zwłaszcza tej tuż po 1945 roku.
Część konferencyjną otworzył ksiądz dr Piotr Kot, który zanalizował przebogatą symbolikę biblijną w kościele – a zwłaszcza – motywy maryjne, których poznanie sprzyja nie tylko poznaniu historii, lecz także kontemplacji misterium zbawienia. Prelegent zwrócił uwagę na figurę Matki Boskiej na kolumnie przed kościołem i zawarcie w niej wielu symboli biblijnych, między innymi, korony z 12 gwiazd, motywu zaczerpniętego z Apokalipsy.
Opisał także ambonę postawioną przez protestantów, którzy – na znak wierności – wkomponowali w cokół herb katolickiego cesarza Rudolfa, a – jako symbol „miejskości” kościoła – umieścili na dole cokołu herb Jeleniej Góry. Ksiądz Piotr Kot zanalizował także płaskorzeźbę ilustrującą scenę pożarcia przez niedźwiedzie dzieci, które szydziły z Proroka Elizeusza, jako symbol przestrogę przypominającą o szacunku głoszących Słowo Boże.
Ksiądz dr Mariusz Majewski mówił o „Mowie ołtarza” w nawiązaniu do poświęconego wczoraj ołtarza stałego w Bazylice. Prelegent przypomniał czasy Soboru Watykańskiego II oraz związaną z nim odnowę liturgiczną, która wymagała kultu Bożego przodem do wiernych. Właśnie wówczas zaczęły powstawać ołtarze posoborowe (w farze pierwszą Eucharystię posoborową odprawiono w 1968 roku). Kościół farny do wczoraj nie miał jednak ołtarza stałego, nierozerwalnie związanego z budynkiem świątyni, o kamiennej mensie.
Zebrani dowiedzieli się, że poświęcony wczoraj przez księdza biskupa Stefana Cichego ołtarz stały będzie miał – przed drugim czerwca (uroczystość św. Erazma) – jeszcze jeden element: płaskorzeźbę Baranka Paschalnego i Księgi Życia z siedmioma pieczęciami, z których najwyraźniejsza ma być piąta – symbolizująca dusze zabitych dla Słowa Bożego. Ksiądz Majewski omówił także znaczenie poszczególnych elementów nowego kamiennego ołtarza stałego.
Opowiadając o organach Adama Horatiusa Caspariniego ksiądz dr Piotr Dębski (rodowity jeleniogórzan, muzykolog i znawca organów, a także wykładowca uczelni muzycznych) podkreślił, że tylko zabytkowy, pochodzący z początku XVIII wieku prospekt (zwieńczony figurą świętego Dawida, patrona muzyki kościelnej) jest jedyną zachowaną częścią pierwotnego instrumentu. – Z pierwszych organów nie zachowała się ani jedna piszczałka – zaznaczył ksiądz Dębski przybliżając kolejne przebudowy organów. Instrument, który służy do dziś, pochodzi z roku 1906 (firma Schlag & Sohne), a w roku 1938 zastosowano – rewolucyjną – jak na tamte czasy – elektropneumatyczną trakturę registratury i klawiatury. Ks. Piotr Dębski zauważył przy tym, w wielu jeleniogórskich kościołach są wspaniałe instrumenty, co można wykorzystać w promocji miasta.
W drugiej części konferencji poprzedzonej projekcją filmu „Zabytki bazyliki świętych Erazma i Pankracego” oraz przerwą, Stanisław Firszt, dyrektor Muzeum Przyrodniczego, przedstawił zabudowania wokół kościoła miejskiego, Adolf Andrejew przybliżył sekrety epitafiów w murze kościelnym (najciekawsza to płaskorzeźba poświęcona pamięci córki komendanta wojsk szwedzkich, które w latach wojny 30-letniej zajęły Jelenią Górę). Andrzej Piesiak przypomniał rolę kościoła świętych Erazma i Pankracego – zwłaszcza w czasach stanu wojennego – w kształtowaniu świadomości religijno patriotycznej. Ksiądz Mariusz Majewski – z kolei – opowiedział o znaczeniu bazyliki mniejszej w kontekście nadania jej godności farze jeleniogórskiej.
Na koniec zaprezentowano wspomniane na początku wydawnictwo, które ukazało się nakładem AD REM. Kto na konferencji nie był, może zapoznać się z treścią niezwykle ciekawej pozycji, która stanowiła oparcie poszczególnych prezentacji. Do bogato ilustrowanej książki, zawierającej także wątki nie omówione podczas spotkania (na przykład kronikę parafialną), dołączono także płytkę z filmem. Pozycję wydano staraniem Parafii Świętych Erazma i Pankracego przy wsparciu Urzędu Miasta w Jeleniej Górze.
