Będąca pomnikiem przyrody, druga co do długości w Polsce, aleja jarzęba szwedzkiego wiedzie wzdłuż biegnącej od dworca PKP w Janowicach Wielkich Alei Wojska Polskiego. Dokładna data powstania alei nie jest znana.
- Drzewa posadzono zapewne niedługo po wybudowaniu nowej ulicy prowadzącej skrótem z górnej części miejscowości do dworca kolejowego, oddanego do użytku ok. 1870 r., gdyż jest częścią ozdobnego założenia planistycznego, które miało otworzyć uzdrowiskową perspektywę dla podróżnych przybywających na leczenie klimatyczne do Janowic Wielkich – mówi sekretarz gminy Milosz Kamiński.
Około 1885 r. popularność wsi jako miejsca o charakterze kurortu cennego ze względu na czyste powietrze była znaczna. W przewodniku wówczas wydanym proponuje się noclegi w wielu miejscach na terenie wsi oraz bilety kolejowe ze specjalną zniżką na połączenia z Berlina tam i z powrotem ważne przez 6 tygodni. W tym okresie przybywało wtedy w ciągu sezonu letniego do Janowic Wlk. około tysiąc letników i właśnie dla nich zasadzono aleję – być może dopiero ok. 1900 r.
Występujące przede wszystkim w Europie Północnej jarząby do roli jednej z wizytówek miejscowości wybrano z rozmysłem. Drzewa te mają ładny kształt i prezentują się bardzo malowniczo zwłaszcza jesienią, ze względu na kształtne liście i czerwone owoce. Niestety jarząb nie należy do drzew długoletnich i jego żywotność to przeciętnie około 120 lat. Oznacza to, że większość okazów rosnących w Janowicach wielkich dożywa już niestety swoich dni.
Część drzew z pierwotnej liczby około 110, w poprzednich latach musiano usunąć, gdyż zaatakował je grzyb oraz szkodniki. Część uschła, inne straciły niektóre z konarów, które musiano usunąć, bo osłabione zagrażały bezpieczeństwo przechodniów oraz pojazdów. W efekcie w alei pozostało kilka lat temu tylko nieco ponad 70 drzew.
Dlatego samorząd Janowic Wielkich postanowił podjąć starania mające służyć ratowaniu alei. Kilka lat temu zasadzono w niej jedenaście drzew, które się przyjęły. W tym roku dołączyło do nich piętnaście nowych malutkich sadzonek. – Zobaczymy jak uda im się przetrwać zimę – mówi M. Kamiński. - Mam nadzieję, że dzięki obecnym działaniom i podejmowanym w kolejnych latach uda nam się uratować dla przyszłych pokoleń naszą unikatową aleję - dodaje.
