Polub Jelonkę:
Czytaj także: Wałbrzych Świdnica
Niedziela, 15 lutego
Imieniny: Jowity, Zygfryda
Czytających: 8467
Zalogowanych: 45
Niezalogowany
Rejestracja | Zaloguj

JELENIA GÓRA: Rzecz o Żydach w Jeleniej Górze

Czwartek, 25 listopada 2010, 9:19
Aktualizacja: 9:19
Autor: Agrafka
JELENIA GÓRA: Rzecz o Żydach w Jeleniej Górze
Fot. Agrafka
Wczoraj w Osiedlowym Domu Kultury odbyło się spotkanie w ramach Klubu Religioznawczego „Kastalia” pt. „Żydzi w Polsce – Tradycja i współczesność”. Zaproszony gość, Jerzy Kichler mówił m.in. o historii jeleniogórskich Żydów, a Elizeri Izrahi zaprezentował muzykę żydowską Bliskiego Wschodu.

Wykład poprowadził Jerzy Kichler działacz społeczności żydowskiej w Polsce. Osoba, która w latach 1997-2002 była przewodniczącym Związku Gminy Żydowskiej w RP, a w latach 1999 – 2003 przewodniczącym Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu. Jest współtwórcą dzielnicy Czterech Świątyń we Wrocławiu, gdzie na niewielkiej przestrzeni znajdują się świątynie czterech wyznań: protestanckiego, prawosławnego, rzymsko-katolickiego oraz judaistycznego.

Żydzi pojawili się w Jeleniej Górze prawdopodobnie w XI wieku. Na pewno na przełomie XI i XII wieku była na tych terenach gmina już za panowania Bolesława Krzywoustego. Gmina nowożytna powstała w 1797 roku, w której wiadomo, że mieszkały trzy osoby wyznania żydowskiego, czyli judaizmu. W 1812 roku było 35 Żydów, natomiast najwięcej ich było w roku 1880, aż 450. W 1925 roku liczba spadła do 266 osób pochodzenia żydowskiego.
Za panowania Hitlera liczba ta skurczyła się do 146 w roku 1937. Żydzi wrócili do Jeleniej Góry, przynajmniej częściowo po II wojnie światowej ponieważ te ziemie były dość korzystne dla nich.

Gmina żydowska w Jeleniej Górze kupiła parcele na ulicy obecnie Kopernika, wtedy też działała szkoła żydowska. Żydowski związek kobiet liczył 80 osób i znajdowały się dwa cmentarze. Najstarszy był między ulicą Nowowiejską, Na skałkach i Studencką. Po nim dzisiaj już nie ma śladu.

Natomiast nowy cmentarz 1879 roku został założony przy ulicy dzisiejszej Sudeckiej, naprzeciwko cmentarza komunalnego, który nadal tam funkcjonuje. Po II wojnie światowej, mniej więcej w latach 1974, władze wydały decyzje o zamknięciu cmentarza. Wtedy także rozebrano ruiny synagogi jeleniogórskiej, która powstała w 1836 roku i została spalona w roku 1938 roku.

Przy ulicy Sudeckiej znajduje się kamień upamiętniający to miejsce pochówku Żydów. Powojenni Żydzi mieli gminę w budynku przy ulicy Morcinka (dawna bursa żydowska, dziś – kamienica komunalna). Wtedy gmina liczyła ponad 500 członków. Pozostało niewielu.

Na spotkaniu prowadzonym przez Sandrę Nejranowską-Białkę został zaprezentowany jedyny w Polsce i być może w Europie projekt muzyki żydowskiej oparty na tradycji i folklorze Żydów jemeńskich, marokańskich, syryjskich, sefardyjskich i aszkenazyjskich.

Pieśni inspirowane są tekstami z Tory, Psalmów i Proroków, mają więc ponad 3 tysiące lat. Elizeri Izrahi opowiadał pieśnią o majestacie, dobroci i potędze stwórcy. Niektóre z wykonanych wczoraj utworów brzmią już od kilku tysięcy lat. Ich piękne słowa słyszane były jeszcze w świątyni zbudowanej przez Salomona. Nowoczesne, dynamiczne aranżacje, dawne i współczesne instrumenty połączyły tradycje ze współczesnością w sposób, który może zachwycić słuchacza.

Projekt Elizera Izrahiego to muzyczna podróż w mistyczny, orientalny świat Żydów Bliskiego Wschodu. Po powstaniu żydowskim przeciwko Rzymianom w 135 roku n.e. naród Izraela został wygnany ze swojego państwa. Część ludności powędrowała na północ i osiedliła się w Europie, przede wszystkim w Hiszpanii i tam powstał nowy rodzaj muzyki i pieśni określany jako sefardyjski.

Po wielu zawirowaniach i wojnach duża część Żydów wyemigrowała na północ Europy, osiedlając się w Rosji, Polsce, Niemczech i wielu innych krajach. Nie było to obojętne dla kultury ich pieśni. Na tych terenach powstała muzyka klezmerska i aszkenazyjska nasiąknięta wpływami słowiańskimi. Jednakże wielu Żydów pozostało na Bliskim Wschodzie osiedlając się m.in. w Syrii, Maroku i Jemenie. Ci właśnie Żydzi pozostali wierni pierwotnemu folklorowi z nieznacznymi wpływami muzyki okolicznych ludów.

Sonda

Tłusty czwartek za nami. Pochwalcie się ile zjedliście pączków?

Oddanych
głosów
235
1
33%
2-3
44%
4-5
14%
Więcej niż 5
9%
 
Głos ulicy
Do dziś lubię marchewkę – przypomina mi dzieciństwo
 
Warto wiedzieć
Karkonosze wygrywają bezapelacyjnie!
Rozmowy Jelonki
Jeden albo dwa nie zaszkodzą, ale...
 
Inne wydarzenia
Wystartował 50. Bieg Piastów. Znakomici Jeleniogórzanie!
 
Edukacja
Uczniowie Żeroma przygotowują się do koncertu
 
Pogoda
To nie koniec zimy, wrócą mrozy
 
Aktualności
Wywrotka betoniarki
Copyright © 2002-2026 Highlander's Group