Piątek, 14 sierpnia
Imieniny: Maksymiliana, Alfreda
Czytających: 5761
Zalogowanych: 4
Niezalogowany
Rejestracja | Zaloguj

Rzecz o Żydach w Jeleniej Górze

Wiadomości: JELENIA GÓRA
Czwartek, 25 listopada 2010, 9:19
Aktualizacja: 9:19
Autor: Agrafka
Fot. Agrafka
Wczoraj w Osiedlowym Domu Kultury odbyło się spotkanie w ramach Klubu Religioznawczego „Kastalia” pt. „Żydzi w Polsce – Tradycja i współczesność”. Zaproszony gość, Jerzy Kichler mówił m.in. o historii jeleniogórskich Żydów, a Elizeri Izrahi zaprezentował muzykę żydowską Bliskiego Wschodu.

Wykład poprowadził Jerzy Kichler działacz społeczności żydowskiej w Polsce. Osoba, która w latach 1997-2002 była przewodniczącym Związku Gminy Żydowskiej w RP, a w latach 1999 – 2003 przewodniczącym Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu. Jest współtwórcą dzielnicy Czterech Świątyń we Wrocławiu, gdzie na niewielkiej przestrzeni znajdują się świątynie czterech wyznań: protestanckiego, prawosławnego, rzymsko-katolickiego oraz judaistycznego.

Żydzi pojawili się w Jeleniej Górze prawdopodobnie w XI wieku. Na pewno na przełomie XI i XII wieku była na tych terenach gmina już za panowania Bolesława Krzywoustego. Gmina nowożytna powstała w 1797 roku, w której wiadomo, że mieszkały trzy osoby wyznania żydowskiego, czyli judaizmu. W 1812 roku było 35 Żydów, natomiast najwięcej ich było w roku 1880, aż 450. W 1925 roku liczba spadła do 266 osób pochodzenia żydowskiego.
Za panowania Hitlera liczba ta skurczyła się do 146 w roku 1937. Żydzi wrócili do Jeleniej Góry, przynajmniej częściowo po II wojnie światowej ponieważ te ziemie były dość korzystne dla nich.

Gmina żydowska w Jeleniej Górze kupiła parcele na ulicy obecnie Kopernika, wtedy też działała szkoła żydowska. Żydowski związek kobiet liczył 80 osób i znajdowały się dwa cmentarze. Najstarszy był między ulicą Nowowiejską, Na skałkach i Studencką. Po nim dzisiaj już nie ma śladu.

Natomiast nowy cmentarz 1879 roku został założony przy ulicy dzisiejszej Sudeckiej, naprzeciwko cmentarza komunalnego, który nadal tam funkcjonuje. Po II wojnie światowej, mniej więcej w latach 1974, władze wydały decyzje o zamknięciu cmentarza. Wtedy także rozebrano ruiny synagogi jeleniogórskiej, która powstała w 1836 roku i została spalona w roku 1938 roku.

Przy ulicy Sudeckiej znajduje się kamień upamiętniający to miejsce pochówku Żydów. Powojenni Żydzi mieli gminę w budynku przy ulicy Morcinka (dawna bursa żydowska, dziś – kamienica komunalna). Wtedy gmina liczyła ponad 500 członków. Pozostało niewielu.

Na spotkaniu prowadzonym przez Sandrę Nejranowską-Białkę został zaprezentowany jedyny w Polsce i być może w Europie projekt muzyki żydowskiej oparty na tradycji i folklorze Żydów jemeńskich, marokańskich, syryjskich, sefardyjskich i aszkenazyjskich.

Pieśni inspirowane są tekstami z Tory, Psalmów i Proroków, mają więc ponad 3 tysiące lat. Elizeri Izrahi opowiadał pieśnią o majestacie, dobroci i potędze stwórcy. Niektóre z wykonanych wczoraj utworów brzmią już od kilku tysięcy lat. Ich piękne słowa słyszane były jeszcze w świątyni zbudowanej przez Salomona. Nowoczesne, dynamiczne aranżacje, dawne i współczesne instrumenty połączyły tradycje ze współczesnością w sposób, który może zachwycić słuchacza.

Projekt Elizera Izrahiego to muzyczna podróż w mistyczny, orientalny świat Żydów Bliskiego Wschodu. Po powstaniu żydowskim przeciwko Rzymianom w 135 roku n.e. naród Izraela został wygnany ze swojego państwa. Część ludności powędrowała na północ i osiedliła się w Europie, przede wszystkim w Hiszpanii i tam powstał nowy rodzaj muzyki i pieśni określany jako sefardyjski.

Po wielu zawirowaniach i wojnach duża część Żydów wyemigrowała na północ Europy, osiedlając się w Rosji, Polsce, Niemczech i wielu innych krajach. Nie było to obojętne dla kultury ich pieśni. Na tych terenach powstała muzyka klezmerska i aszkenazyjska nasiąknięta wpływami słowiańskimi. Jednakże wielu Żydów pozostało na Bliskim Wschodzie osiedlając się m.in. w Syrii, Maroku i Jemenie. Ci właśnie Żydzi pozostali wierni pierwotnemu folklorowi z nieznacznymi wpływami muzyki okolicznych ludów.

Ogłoszenia

Czytaj również

Komentarze (11) Dodaj komentarz

~ילני&# 25-11-2010 9:51
שלום
~ 25-11-2010 9:59
Szkoda że informacja po fakcie...
~... 25-11-2010 10:40
Klikaj na "Kalendarz wydarzeń" na jelonce to będziesz wiedział co się będzie działo! A dzieje sie codziennie dużo!;-)
~piotrusikurk 25-11-2010 11:33
http://www.youtube.com/watch?v=HCY6-OhBDtE
~żydzi z JG 25-11-2010 14:02
Na spotkaniu nie było zbyt wielu słuchaczy :(
~ 25-11-2010 15:59
jak to cała sala była pełna, aż prowadząca się zdziwiła tak dużym zainteresowaniem ;)
~Jariath R. 25-11-2010 17:14
אני שמח שיש אנשים זוכרים יהודים בפולין. רעיון מאוד נחמד. שלום
~ 25-11-2010 19:48
do trzykropka z 10:40 - w "będzie się działo" znajdują się również spamy, jest ich więcej niż informacji o wydarzeniach kulturalnych, trudno to przeglądać, bo to zajmuje dużo czasu. Taka informacja mogłaby być zapowiedziana jakąś notką, zamieszczoną wśród wiadomości codziennych.
~ 25-11-2010 20:45
dlaczego nie ma zdjęć publiczności? nikt nie przyszedł?
~ 25-11-2010 21:33
Pomijając sprzeczności (maksymalna liczebność gminy ż...owskiej) to język tej notatki jest po prostu straszny! Uwierzcie kochani, to nieprawda, że pisać każdy może. :)
~szalomski 8-08-2012 23:14
żyd to nie narodowość, żyd to profesja...

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600

Czytaj również

Copyright © 2002-2020 Highlander's Group