Odrzucenie spadku – co warto wiedzieć?

Audio

Czytaj na głos

Autor: ts 31 października 2022, 21:50 4 min czytania

odrzucenie-spadku-co-warto-wiedziec-110160 — fot. ts
ts

Spadkobiercy najczęściej decydują się na odrzucenie spadku, by uniknąć kłopotów z zobowiązaniami zmarłego i konieczności ich regulowania. Nie wszyscy jednak są świadomi aspektów tego zagadnienia i prawnych skutków złożenia takiego oświadczenia. Niepełna wiedza w tym zakresie może z kolei przekładać się na negatywne kon

Co się dzieje z majątkiem po odrzuceniu spadku?

Spadkobierca odrzucający spadek traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Oznacza to, że w jego miejsce do dziedziczenia powoływani są jego zstępni (dzieci, a w dalszej kolejności wnuki), którzy także powinni złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku, jeśli chcą być wyłączeni od dziedziczenia. Zagadnienie odrzucenia spadku jest nieco bardziej złożone w sytuacji, gdy osoba powołana do dziedziczenia jest małoletnia. W przypadku małoletnich dzieci zarząd nad ich majątkiem sprawują co do zasady rodzice. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka jest z kolei traktowana jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu – a do jej dokonania niezbędna jest zgoda sądu. Odrzucenie spadku przez małoletniego odbywa się w trzech etapach: 1. odrzucenie spadku przez rodzica powołanego do dziedziczenia (w miejsce, którego do dziedziczenia zostają powołani jego zstępni, czyli w pierwszej kolejności dzieci.) 2. wystąpienie z wnioskiem do sądu opiekuńczego o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, 3. złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego dziecka. Ustawa przewiduje kilka kręgów spadkobierców, które opierają się na więzach pokrewieństwa, więzach prawnych (np. małżeństwo) oraz powinowactwa. A co w przypadku gdy wszyscy bliscy zmarłego odrzucą po nim spadek? Wówczas do dziedziczenia zostaje powołana Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa. Więcej informacji: https://spadek-adwokat.pl/odrzucenie-spadku-jak-odrzucic-spadek/

Co z długami po odrzuceniu spadku?

Jak już wspomniano, osoba odrzucająca spadek traktowana jest tak jakby nie dożyła otwarcia spadku – tym samym nie wstępuje ona w prawa i obowiązki zmarłego, a w konsekwencji nie może ponosić odpowiedzialności z jego długi. Czy takie rozwiązanie pozwala jednak na zapewnienie pełnego bezpieczeństwa bliskich zmarłego? Niekoniecznie. Ustawodawca przewiduje uprawnienie dla wierzycieli zmarłego, którzy mogą podważyć skuteczność odrzucenia spadku. Wskazuje na to treść art. 1024 k.c. zgodnie z którym wierzyciel może żądać, aby oświadczenie o odrzuceniu spadku złożone z pokrzywdzeniem wierzycieli, zostało uznane za bezskuteczne wobec niego. Termin do złożenia takiego żądania wynosi sześć miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku. – zauważa adwokat Agata Koschel-Sturzbecher, specjalizująca się w sprawach spadkowych.

Co zrobić, gdy minie termin odrzucenia spadku?

Aktualnie obowiązujące przepisy przewidują, że po upływie terminu do odrzucenia spadku, spadkobierca dziedziczy spadek z dobrodziejstwem inwentarza. W uproszczeniu rozwiązanie to zapewnia spadkobiercy brak ewentualnej straty finansowej – jego odpowiedzialność za długi spadkowe ogranicza się bowiem tylko do wartości pozostawionego przez zmarłego majątku. Przy czym, zobowiązania te mogą być zaspokajane zarówno z majątku pozostawionego przez spadkodawcę, jak i z majątku osobistego spadkobiercy. W praktyce przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza wiąże się z szeregiem obowiązków - wśród nich należy wymienić sporządzenie spisu lub wykazu inwentarza, w oparciu o który ustala się zakres jego odpowiedzialności finansowej oraz spłacanie długów po zmarłym do momentu wyczerpania wartości aktywów. Warto także pamiętać, że wyżej opisana zasada znajduje zastosowanie do spadków, które zostały otwarte po 18 października 2015 r. W przypadku gdy spadkodawca zmarł przed wskazaną datą, zastosowanie znajdzie inna zasada, zgodnie z którą przekroczenie sześciomiesięcznego terminu na złożenie oświadczenia jest jednoznaczne z przyjęciem spadku wprost i tym samym – nieograniczoną odpowiedzialnością za długi spadkowe.

Odrzucenie spadku po terminie

Dla spadkobierców, którzy chcieliby odrzucić spadek, lecz nie zmieścili się w terminie do złożenia takiego oświadczenia, przepisy prawa cywilnego przewidują odpowiednie rozwiązanie. Należy do nich wniosek o uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia. W treści takiego wniosku kluczowe jest wykazanie, że niezłożenie oświadczenia w terminie podyktowane było groźbą lub błędem, którym mógł być może być np. błąd co do składu masy spadkowej. Jednak nie każdy błąd pozwala na „przywrócenie terminu” do złożenia takiego oświadczenia – aby do tego doszło, musi on być uzasadniony okolicznościami sprawy.

Odrzucenie spadku a zrzeczenie się dziedziczenia

Choć powszechnie terminy te stosowane naprzemiennie, to podkreślić trzeba, że tytułują one dwie odmienne instytucje. Odrzucenie spadku pozwala co do zasady uwolnić się od długów spadkodawcy, lecz dopiero po jego śmierci i może odbyć się przed sądem lub notariuszem. Ponadto, jeśli spadkobierca odrzucający spadek posiadał małoletnie dzieci, procedura odrzucenia w ich imieniu spadku staje się znacznie bardziej złożona i wymaga ingerencji sądu opiekuńczego. Dlatego mając wiedzę o licznych długach przyszłego spadkodawcy, warto rozważyć zawarcie z nim umowy o zrzeczenie się dziedziczenia.

Jak zrzec się spadku?

W odróżnieniu od odrzucenia spadku, które jest jednostronnym oświadczeniem, zrzeczenie się dziedziczenia wymaga udziału zarówno przyszłego spadkobiercy jak i przyszłego spadkodawcy, a zawarcie takiej umowy musi odbyć się wyłącznie przed notariuszem. Co jednak najważniejsze, zrzeczenie się dziedziczenia w odróżnieniu od odrzucenia spadku swoimi skutkami obejmuje także zstępnych osoby, która zrzeka się swojego tytułu do dziedziczenia. Tym samym, instytucja ta pozwala zabezpieczyć się przed długami przyszłego spadkobiercy jeszcze za jego życia i nie wymaga ingerencji sądu w zakresie dotyczącym małoletnich dzieci. Na koniec warto dodać, że jest to jedyna przewidziana prawem umowa o spadek po osobie żyjącej – każda inna będzie nieważna.

reklamy

Skomentuj

Komentarze są dostępne dla zalogowanych użytkowników.

Sortuj:

Najnowsze Najstarsze Najlepsze Najgorsze

Nie ma jeszcze komentarzy.