Akta tajne przez poufne w BWA – video

Stłoczeni w ciasnej piwniczce Biura Wystaw Artystycznych uczniowie Gimnazjum nr 1 oraz kilku przewodników i jeleniogórzan zainteresowanych prezentacją zobaczyło archiwalia, które na co dzień przechowywane są w aktach Archiwum Państwowego. Ivo Łaborewicz uzupełnił pokaz projekcją dawnych pocztówek oraz ciekawą gawędą o losach poszczególnych obiektów użyteczności publicznej.

Kierownik archiwum zaczął od opisu obecnej siedziby BWA. W istniejącym tu budynku do 1945 roku była winiarnia, w której 16 sierpnia 1800 roku gościła sama Luiza, królowa Prus. – Fakt ten został upamiętniony na tablicy ufundowanej przez Towarzystwo Karkonoskie, która została zdemontowana po przejęciu miasta przez Polaków – mówił Ivo Łaborewicz. Wówczas zachowano we wnętrzach lokal gastronomiczny: była tu gospoda. Po wyburzeniu budynku i postawieniu go od podstaw znalazł tu miejsce Międzynarodowy Klub Prasy i Książki, który od początku lat 70. przetrwał ponad 20 lat. Biuro Wystaw Artystycznych wprowadziło się tu w 1994 roku.

Ivo Łaborewicz pokazał dokładne plany innych obiektów. W tym dawnych hoteli: jednego przy ulicy Bankowej, gdzie po 1945 roku miał siedzibę Urząd Bezpieczeństwa, a potem przez długie lata była przychodnia. A także hotelu przy obecnej ulicy Kasprowicza (siedziba Sanepidu). W archiwum zachowały się opisy poszczególnych remontów i adaptacji, dokumentacja techniczna, rysunki. W ten sam sposób prelegent opisał dawny Hotel Strauss (dziś Fenix).

– Niestety, nie zachowała się dokumentacja dworca głównego. Najpewniej w dawnych latach ktoś z PKP ją wypożyczył i już nie oddał – mówił Ivo Łaborewicz pokazując za to widokówki z nostalgicznym już dziś widokiem pełnego ruchu miejskiego placu przed dworcem: z dorożkami, tramwajami i pierwszymi taksówkami. Przetrwały za to dokumenty techniczne insfastruktury kolejowej, które prelegent także pokazał zainteresowanym.

Niektóre dokumenty pokazane dziś przez Ivo Łaborewicza jeszcze kilkanaście lat temu miały dopisek: tajne przez poufne. Na przykład te dotyczące budynku poczty przy ul. Pocztowej, która w latach PRL była obiektem strategicznym. Szef archiwum opisał także jeleniogórskie kina i teatr, czyli Dom Sztuki i Stowarzyszeń wybudowany ze składek mieszkańców w 1904 roku.

Ciekawość wśród gimnazjalistów rozbudziły plany miejskich schronów przeciwlotniczych. Podziemia zachowały się do dziś, a miasto nie ma pomysłu na ich wykorzystanie. Szef archiwum przedstawił także kilka ciekawostek, w tym… rezultaty badań natężenia ruchu rowerowego, jakie Niemcy przeprowadzili w latach 30. XX wieku.

Kolejnym odcinkiem cyklu będzie jutrzejsza wycieczka z Wojciechem Kapałczyńskim, który pokaże niezwykłe zakątki i zapomniane miejsca kultu. Zbiórka o godz. 12 w Biurze Wystaw Artystycznych.

https://www.youtube.com/watch?v=f9vzoqATBIw