Polub Jelonkę:
Czytaj także: Wałbrzych Świdnica
Piątek, 10 kwietnia
Imieniny: Małgorzaty, Michała
Czytających: 16267
Zalogowanych: 88
Niezalogowany
Rejestracja | Zaloguj

Jelenia Góra: Cieplicka rocznica

Poniedziałek, 8 lipca 2019, 6:07
Aktualizacja: Wtorek, 9 lipca 2019, 10:34
Autor: Stanisław Firszt
Jelenia Góra: Cieplicka rocznica
Biblioteka Majoracka w klasztorze pocysterskim/fot. Archium Muzeum Przyrodniczego
Fot. Archiwum S. Firszta
W 1733 roku hrabia Johann Anton Schaffgotsch ustanowił ze swoich majątków ziemskich fideikomis, regulujący sprawy spadkowe po jego śmierci. Dziedzicem i ordynatem zarządzającym całym majątkiem rodu Schaffgotschów z Chojnika miał być zawsze najstarszy syn, najstarszego syna. Dla młodszych dzieci ustanowił, tzw. fideikomis pieniężny, tak aby ich zabezpieczyć finansowo. Z określonej sumy miano im wypłacać roczne pensje.

W 1737 roku, hrabia do zapisów fideikomisu chojnickiego dodał jeszcze komentarze i uwagi, wg których do niepodzielnego majątku rodowego należała także bogata biblioteka i zbiory. W ten sposób je zabezpieczył tworząc tym samym Bibliotekę Majoracką, a jednocześnie podstawę jeleniogórskiego muzealnictwa. Biblioteka i zbiory zgromadzone były w budynku administracyjnym zarządu majątku, w Sobieszowie.

W 1742 roku, Schaffgotschowie utracili majątek, w wyniku zajęcia Śląska przez króla Fryderyka II Pruskiego. Pamiętać bowiem należy, że przedstawiciele tego rodu pełnili ważne funkcje w cesarstwie Habsburgów.W latach 1742 – 1762, Biblioteka bardzo podupadła, a część zbiorów uległo naturalnej destrukcji. Dopiero w 1763 roku, hrabia Karol Gotard Schaffgotsch, syn Johanna Antona Schaffgotscha, za zgodą króla pruskiego odzyskał majątek rodowy i zajął się zaniedbaną biblioteką i zbiorami. Jego syn, Johann Nepomuk Gotard Schaffgotsch, kontynuował dzieło ojca, ale głównie zajęty był budową nowego pałacu w Cieplicach (w latach 1784 – 1788), bowiem stary, renesansowy spłonął w 1777 roku.

W latach 1806 – 1807 wojska napoleońskie zajęły Śląsk. Pod wpływem różnych, "nowoczesnych prądów" płynących z Zachodu oraz konieczności zapłaty ogromnej kontrybucji na rzecz Napoleona, król pruski, Fryderyk Wilhelm III, 30 października 1810 roku wydał edykt o konfiskacie majątków kościelnych na Śląsku, w tym klasztornych. Już 24 listopada 1810 roku zlikwidowano klasztor w Krzeszowie, a tym samym jego prepozyturę w Cieplicach. Opustoszały i ogołocony, pusty budynek po cystersach w Uzdrowisku 28 września 1812 roku kupił hrabia Leopold Gotard Schaffgotsch za 60.952 talary, dzieląc go na dwie części, jedną oddał parafii katolickiej, a drugą wziął na własne cele.

Swoją część wyremontował w latach 1816 – 1833. Prawdopodobnie wcześniej udało mu się przejąć część księgozbioru po cystersach. W czasie remontu zakupił dodatkowo cały księgozbiór od księgarza D. Siegerta z Legnicy w 1819 roku. W ten sposób hrabia szykował się do przeniesienia biblioteki z Sobieszowa do nowego obiektu w Cieplicach. Od 1824 roku do porządkowania księgozbioru zatrudnił dra Kutzena z Wrocławia. W klasztorze przygotowywano wnętrza montując, m.in. regały i szafy.

W 1833 roku przenoszono zbiory, przede wszystkim księgozbiór. W tym czasie liczył on łącznie 27 534 woluminów, w tym: 1275 Silesiaków (dzieł na temat Śląska lub wydanych na Śląsku), 2289 dzieł z dziedziny prawa, 5583 z teologii, 772 z filozofii, 286 z medycyny i 15 129 innych ksiąg, m.in. sporo poloników (dzieła po polsku lub dotyczących Polski).

W dniu 1 lipca 1834 roku bibliotekę i zbiory udostępniono społeczeństwu w obiekcie poklasztornym, w tych samych wnętrzach, w których dzisiaj funkcjonuje Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze, będące cieniem dawnych zbiorów, z tą różnicą, że wejście do niej znajdowało się od strony dziedzińca przy Długim Domu. Od tego czasu minęło właśnie185 lat.

Twoja reakcja na artykuł?

20
87%
Cieszy
0
0%
Hahaha
0
0%
Nudzi
0
0%
Smuci
1
4%
Złości
2
9%
Przeraża

Ogłoszenia

Czytaj również

Sonda

Czy popierasz imprezy biegowe w Jeleniej Górze?

Oddanych
głosów
82
Tak - świetny pomysł
60%
Nie - za duże utrudnienia dla mieszkańców
29%
Nie mam zdania
11%
 
Głos ulicy
Do dziś lubię marchewkę – przypomina mi dzieciństwo
 
Warto wiedzieć
Dlaczego „tanie auto” często wychodzi drożej? Pułapki branży moto
 
Rozmowy Jelonki
Harcerstwo bez telefonów. „Pokazujemy dzieciom, że prawdziwe życie jest poza ekranem”
 
Karkonosze
Nad Śnieżką przeleciał Księżyc. W tym czasie ludzie wracają z jego drugiej strony
 
Pogoda
Zima nie odpuszcza...
 
Inne wydarzenia
Mordercza walka, Śnieżka na trasie prestiżowego ultramaratonu
 
Kilometry
Utrudnienia na Bankowej
Copyright © 2002-2026 Highlander's Group