Czytaj także: Świdnica Wałbrzych

Wiadomości |  Sport |  Fotoreportaże |  Ogłoszenia |  Katalog firm |  Będzie się działo |  Rykowisko |  Sondy |  Życzenia |  Gazeta |  Reklama 
Czwartek, 23 listopada 2017 Godz.: 17:41:49 Imieniny: Adeli, Klementyny, Klemensa, Felicyty Czytających: 5040, Zalogowanych: 3 . Niezalogowany | Zaloguj | Rejestracja

Wiadomości, Region

Jak Śląsk i Jelenia Góra stały się pruskie

Poniedziałek, 22 maja 2017, 06:44, ostatnia aktualizacja: 2017-05-23 07:52
Autor : Stanisław Firszt
Miej świadomość
 
Głos ulicy
 
Kalendarz wydarzeń
 
Telewizja DAMI
 
Co jest grane w Norwidzie?
 
Kategorie wydarzeń
Event5
Kabarety1
Koncerty13
Konkursy1
Kursy6
Prelekcje6
Sportowe1
Spotkania5
Tańce4
Teatry12
Turystyka1
Warsztaty6
Wystawy8
 
Dialogi Jelonki
 
Archiwum PDF
Archiwalne numery Jelonka
 
Fot. Archiwum S. Firszta
Fryderyk II książę legnicko – brzeski
Fryderyk II książę legnicko – brzeski

W XIV wieku Śląsk był terenem ścierania się wpływów odradzającego się Królestwa Polskiego oraz zniemczonego w dużej mierze Królestwa Czeskiego, wchodzącego w skład Cesarstwa. Wraz z wymieraniem kolejnych gałęzi Piastów Śląskich, od XV wieku ich księstwa trafiały w ręce obcych tu, niemieckich rodów. Opowiada o tym Stanisław Firszt, dyrektor Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze.

Wśród nich znaleźli się Hohenzollernowie, ród wywodzący się od Fryderyka hrabiego Zollern (zm. w 1201 r.), właściciela zamku Hohenzollern w Szwabii. Jedna z gałęzi tej rodziny, frankońska, władająca księstwami Ansbach i Bayreuth, w 1415 roku uzyskała Marchię Brandenburską i tytuł elektorski. W 1473 roku, Marchia Brandenburska oddzieliła się od księstwa frankońskiego i w ten sposób powstały dwie gałęzie linii frankońskiej rodu: Ansbach i brandenburska (elektorska).

W XV wieku linia brandenburska Hohenzollernów włączyła się do rywalizacji o spadek po zmarłym, w 1476 roku, piastowskim księciu głogowskim Henryku XI, którego żoną była Barbara Hohenzollerówna i na rzecz której książę uczynił zapis, oddając jej księstwo na wypadek jego bezpotomnej śmierci. Ich rywalem był najbliższy krewny zmarłego, Jan II Szalony. Nie pomogło mu wsparcie króla Macieja Korwina, w 1482 roku musiał oddać księżnej Barbarze księstwo krośnieńskie jako uposażenie, a ona natychmiast oddała je brandenburskiemu krewnemu Albrechtowi Achillesowi, dziadkowi Albrechta wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego i późniejszego księcia pruskiego (tego samego, który w 1525 roku złożył hołd, królowi polskiemu, Zygmuntowi I Staremu, Jagiellonowi). Drugi wnuk elektora brandenburskiego był na Śląsku księciem karniowskim, opolsko – raciborskim i panem Bytomia.

W tym czasie królem czeskim był Ludwik Jagiellończyk, który w 1526 roku zginął w bitwie pod Mohaczem. Tron po nim objął Ferdynand Habsburg, brat cesarza Karola V, a jednocześnie szwagier zabitego władcy. Król koronował się w lutym 1527 roku, a 1 maja odebrał hołd od Wrocławia i książąt śląskich. W 1537 roku, książę piastowski legnicko – brzeski Fryderyk II i Joachim II margrabia brandenburski (obaj ewangelicy), podpisali układ o wzajemnym dziedziczeniu. Przedmiotem umowy były wszystkie posiadłości Piastów oraz księstwo krośnieńskie i część Dolnych Łużyc po stronie Hohenzollernów. Już po wybuchu wojny trzydziestoletniej, w 1619 roku katolicki cesarz Ferdynand Habsburg (1619 – 1637), jako lenny zwierzchnik książąt legnicko – brzeskich unieważnił ten pakt. Hohenzollernowie z linii elektorskiej jednak cały czas podtrzymywali swoje pretensje do sukcesji legnickiej.

R E K L A M A
Kiedy w 1675 roku zmarł ostatni Piast, Jerzy Wilhelm, książę legnicko – brzesko – wołowski, cesarz Leopold I włączył schedę po nim bezpośrednio pod swoje zwierzchnictwo.

Fatalny w skutkach okazał się rok 1740, kiedy to zmarł król pruski, Fryderyk Wilhelm I Hohenzollern a parę miesięcy po nim, cesarz Karol VI Habsburg. Króla zastąpił jego syn Fryderyk II, zwany później Wielkim, a na tron cesarski miała być wyniesiona córka cesarza, Maria Teresa, z czym nie zgadzało się wielu władców europejskich. Pretensje do wielu ziem na Śląsku wysunęli Hohenzollernowie, powołując się m.in. na ich układ z 1537 roku. Fryderyk II król pruski, 16 grudnia 1740 roku, pod pretekstem zabezpieczenia interesów Marii Teresy, wkroczył zbrojnie na Śląsk rozpoczynając w ten sposób, tzw. pierwszą wojnę śląską. Za odstąpienie Śląska, zaproponował nowej władczyni 2 mln guldenów.

Zawiązało się przymierze Bawarii z Francją, do którego przystąpiła Saksonia, a którego celem miał być rozbiór posiadłości Habsburgów. August II Mocny, elektor Saski i król Polski miał nadzieję połączenia Saksonii z Królestwem Polskim. Proponowała mu to sama Maria Teresa, pod warunkiem opuszczenia sprzymierzonych. Obiecała też, Fryderykowi II pruskiemu, znaczne terytoria na Śląsku. Oddała mu dobrowolnie Nysę, ale król nadal kontynuował wojnę. Ewangelickie, w dużej mierze, księstwa śląskie, przyjmowały go bowiem jak wyzwoliciela spod tyranii katolickich Habsburgów, którym nie zapomniano tutaj działań kontrreformacyjnych po wojnie trzydziestoletniej.

W listopadzie 1741 roku, we Wrocławiu stany śląskie złożyły hołd Fryderykowi II. Do połowy 1742 roku Śląsk w 80 proc. został opanowany przez Prusaków. W rękach Habsburgów pozostały tylko: księstwo cieszyńskie, część południowa księstwa nyskiego oraz księstwa opawskiego i karniowskiego. W dniu 28 lipca 1742 roku podpisano pokój w Berlinie. W czasie wojny, w Jeleniej Górze panował spokój, zarządzono tylko aby do rady miasta dołączyć dwóch przedstawicieli wyznania luterańskiego. Miasto liczące wówczas 5819 obywateli musiało wystawić 60 rekrutów i zapłacić królowi 30.000 talarów. Rok później, 12 sierpnia goszczono w jego murach samego Fryderyka II w towarzystwie księcia Henryka, książąt Leopolda i Ferdynanda oraz wyższych oficerów.

W 1744 roku rozpoczęto w Jeleniej Górze wznoszenie nowego ratusza. W tym też roku wybuchła druga wojna śląska. Fryderyk II wkroczył do Czech zaniepokojony sukcesami Marii Teresy na frontach europejskich. Tym razem w zamian za korytarz łączący Saksonię z Rzeczpospolitą, cesarzową wspierał August III król Polski. Prusacy zadali Austriakom i Sasom oraz wspierającym ich Polakom klęskę (4 czerwca 1745 roku) w bitwie pod Dobromierzem. W czasie działań wojennych, przez Jelenią Górę często przechodziły oddziały pruskie i dwa razy austriackie. Działania zbrojne zakończyły się 25 października 1745 roku i jeśli wierzyć kronikarzowi, to właśnie tego dnia Jelenia Góra stała się miastem pruskim (pokój podpisano 25 grudnia, w Dreźnie).

Nastały dni pokoju i pierwsze lata panowania pruskiego. 15 czerwca 1747 roku oddano do użytku nowy ratusz w Jeleniej Górze, liczącej wówczas 6 800 mieszkańców. W sali rajców powieszono duży portret Fryderyka II. Całkowite zakończenie prac budowlanych ratusza miało miejsce 29 lipca 1749 roku, kiedy to na szczycie wieży zegarowej zamontowano pruskiego orła. Drugi symbol pruskiej władzy nad miastem pojawił się 5 kwietnia 1755 roku, kiedy to oddano nową ozdobną Bramę Wojanowską, na której także znajdował się herb Prus (można go oglądać do dzisiaj). Nie był to koniec zmagań Prus i Austrii na Śląsku. Kiedy 30 sierpnia 1756 roku, Fryderyk II napadł na Saksonię, Austria pospieszyła jej z pomocą. Oba kraje wsparła Francja, a z pomocą Prusakom przyszła Anglia, odwieczna przeciwniczka Francji. Do przymierza austriacko - francuskiego przystąpiła Rosja.

Na Śląsku Austrię wsparł Kościół Katolicki, w tym biskup wrocławski Filip Gotard Schaffgotsch, który po przegranej bitwie Austriaków pod Lutynią ( grudzień 1757) musiał schronić się na zamku Jansky Vrch, na śląsku opawskim. Kiedy w sierpniu 1757 roku, przejściowo Austriacy zajęli Jelenią Górę, kazali wszędzie pozdejmować pruskie i powiesić cesarskie orły a kiedy w grudniu tego roku, Prusacy wrócili do miasta, wydali odwrotne zarządzenie. W 1758 roku, obok miasta miały miejsce przemarsze wojsk austriackich i pruskich. W dniu 5 lipca 1759 roku w Jeleniej Górze, ponownie nocował Fryderyk II, w domu ogrodowym Gottfrieda w pobliżu cmentarza ewangelickiego, przy kościele łaski. W 1760 roku król pruski zwyciężył Austriaków w dwóch wielkich bitwach, pod Kamienną Górą i Legnicą. W Jeleniej Górze przejściowo w 1760 roku, zjawili się Austriacy, a rok później Kozacy z armii rosyjskiej. Włączenie się Rosji do działań wojennych groziło Fryderykowi II klęskę. Od tego wybawiła go śmierć carycy Elżbiety, w 1762 roku i wstąpienie na tron fanatycznego entuzjasty króla pruskiego, cara Piotra III, a po jego śmierci objęcie tronu przez jego żonę, Katarzynę II.

Na zamku w Hubertusburgu w Saksonii, 15 lutego 1763 roku, podpisano pokój. Ogłoszono też amnestię dla Ślązaków, którzy w czasie wojny wspierali Austrię. Zakończenie wojny ogłoszono w Jeleniej Górze 23 lutego o godz. 15.00. Zrobiło to jedenastu trębaczy, obchodzących ratusz dookoła. Edykty królewskie ogłaszające pokój, ukazały się drukiem 13 marca. W dniach 12-15 marca, z okazji pokoju, w Jeleniej Górze odbyły się uroczystości: specjalne msze w kościele ewangelickim, koncerty, przedstawienia i przygotowano iluminację ratusza.

Kilkanaście lat później, w 1777 roku, między Austrią i Prusami doszło do niewielkich działań zbrojnych, które polegały przede wszystkim na przemarszach wojsk. Po tych wydarzeniach, z inicjatywy płk von Favrata, dowódcy pruskiego stacjonującego w Jeleniej Górze, w dniu 7 lipca 1778 roku, rozebrano szubienicę na Wzgórzu Kościuszki, którą utożsamiano z austriackim uciskiem i prześladowaniami ewangelików. Na jej miejscu wzniesiono szańce ziemne. Ich centralnym punktem był nadszaniec zwany "cavalier." Stąd wzgórze zaczęto nazywać Cavalierberg. Prusacy nie mogli jednak obyć się bez szubienicy i później, w 1779 roku zbudowano nową, przy ul. Sudeckiej, której budowa kosztowała 79 talarów i 23 grosze. W Jeleniej Górze na dobre rozpoczęło się panowanie pruskie, które trwało do 1918 roku, a biorąc pod uwagę ciągłość państwa niemieckiego, do 1945 roku.
Zobacz zdjęcia
Następna wiadomość  Wiadomości 
 Poprzednia wiadomość Strona główna 
 

Komentarze (2) Dodaj komentarz

~Real 22-05-2017 19:41
Cyt "dziadkowi Albrechta wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego i późniejszego księcia pruskiego (tego samego, który w 1525 roku złożył hołd, królowi polskiemu, Zygmuntowi I Staremu, Jagiellonowi)" Z całym szacunkiem dla autora, jego wiedzy o historii regionu, zwróciłbym uwagę na najważniejszy dla Rzeczypospolitej fakt. Jagiellonowie to były najświetniejsze dla Polski czasy. Pytanie co położyło kres tej wspaniałej dynastii?. W roku 1572 Zygmunt August zmarł nie mając potomka, następcy tronu. Rozpoczęły się czasy królów elekcyjnych i to.... był początek końca Polski. Oczywiście byli jeszcze wspaniali królowie polscy Sobieski, Batory, ale wspomniani w artykule Sasi to już był koniec. Warto to sobie uświadomić w historii regionu biorąc pod uwagę nie tylko Piastów, ale
~Real 22-05-2017 19:45
ale brak dziedzicznego króla polskiego od 1572 z dynastii Jagiellonów. Ps. trzeba było postawić na KOBIETY, tak jak np. w Anglii ;)

Dodaj komentarz

Zaloguj
0/1600
 
Będzie się działo! - Jelonka poleca
 
Najczęściej czytane komentowane
10 30
10 30
Maraton subiektywności
Ronda rozładują korki? (17)

Jelenia Góra Piątek, 15:00
17 listopada 2017

 
Jelonka wczoraj
Ekslibrisy Schaffgotschów z początków Biblioteki Majorackiej [foto] Ekslibrisy Schaffgotschów z początków Biblioteki Majorackiej  

Jelenia Góra Poniedziałek, 06:39
20 listopada 2017

W posiadaniu członków rodu Schaffgotschów, przynajmniej od czasów Gotsche II Schoffa były manuskrypty...
Zbrojownia w Bibliotece Majorackiej Schaffgotschów [foto] Zbrojownia w Bibliotece Majorackiej Schaffgotschów   (8)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:34
13 listopada 2017

Jednym z najciekawszych miejsc w dzisiejszym Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze jest sala ekspozycyjna...
Zdobycze spod Wiednia z Cieplic [foto] Zdobycze spod Wiednia z Cieplic   (7)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:16
6 listopada 2017

12 września 1683 roku pod Wiedniem król Jan III Sobieski, dowodzący połączonymi wojskami katolickimi,...
Piękne dopełnienie Kalasantyńskiego Jubileuszu [foto] Piękne dopełnienie Kalasantyńskiego Jubileuszu   (12)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:04
30 października 2017

Pijarzy, którzy w 1945 roku odnawiali polski Kościół Katolicki w Kotlinie Jeleniogórskiej i do dzisiaj...
Rocznica patrona jednej z ulic na Zabobrzu [foto] Rocznica patrona jednej z ulic na Zabobrzu   (13)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:12
23 października 2017

Zabobrze III zwane jest często "Kiepurowem", bo tak się składa, że gdzie się tu nie ruszy, to jest...
Piec "łącznikiem" między Piastami i Schaffgotschami [foto] Piec "łącznikiem" między Piastami i Schaffgotschami   (5)

Region Poniedziałek, 07:08
16 października 2017

W dziekanacie Zamiejscowego Ośrodka Dydaktycznego Politechniki Wrocławskiej w Cieplicach, stoi czarny,...
Siedemdziesiąt lat temu w Szklarskiej Porębie [foto] Siedemdziesiąt lat temu w Szklarskiej Porębie   (4)

Region Poniedziałek, 07:10
9 października 2017

Rok 1947 był bardzo obfity w ważne wydarzenia na terenie Polski. Wcześniej zrobiono porządki z dawnymi...
Grzybobrania karkonosko–izerskie [foto] Grzybobrania karkonosko–izerskie   (7)

Region Poniedziałek, 05:47
2 października 2017

Grzyby w polskiej tradycyjnej kuchni są czymś zupełnie naturalnym i powszednim. Sławna Lucyna...
Dni Dziedzictwa w regionie niegdyś koordynowała Jelenia Góra [foto] Dni Dziedzictwa w regionie niegdyś koordynowała Jelenia Góra   (3)

Region Poniedziałek, 07:53
25 września 2017

Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) to wspólna inicjatywa Rady Europy i Unii Europejskiej, powstała w 1985...
Pijarzy w Polsce [foto] Pijarzy w Polsce   (1)

Polska Poniedziałek, 06:18
18 września 2017

Założycielem zakonu pijarów był św. Józef Kalasancjusz (1556 – 1648), z pochodzenia Hiszpan, który...
Zobacz więcej artykułów
Zobacz więcej Jelonka wczoraj
 
Redakcja

Masz problem? A może wiesz coś ciekawego i chcesz się z nami tą wiedzą podzielić? Zadzwoń do nas lub przyjdż. Redakcja mieści się przy ul. Skłodowskiej-Curie 13/2 (I piętro).
Redakcja : 75-75-444-00
W piątek dyżuruje
redaktor naczelna
Bożena Bryl-Chrząszcz
Od 10.00 do 12.00
 
Wiadomości |  Sport |  Fotoreportaże |  Ogłoszenia |  Katalog firm |  Będzie się działo |  Rykowisko |  Życzenia |  Sondy |  Gazeta |  Reklama 
© 2002-2017 Jelonka jest znakiem należącym do Highlander's Group.
WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Napisz do nas | Redakcja | Jelenia Góra | Świdnica | Wałbrzych | Reklama | Centralne ogrzewanie | Logo