Czytaj także: Świdnica Wałbrzych

Wiadomości |  Sport |  Fotoreportaże |  Ogłoszenia |  Katalog firm |  Będzie się działo |  Rykowisko |  Sondy |  Życzenia |  Gazeta |  Reklama 
Piątek, 28 kwietnia 2017 Godz.: 14:01:28 Imieniny: Pawła, Piotra, Walerii, Witalisa Czytających: 5372, Zalogowanych: 5 . Niezalogowany | Zaloguj | Rejestracja

Wiadomości, Jelenia Góra

O Bibliotece Śląskiej im. Bandtkego w Cieplicach Śl.

Poniedziałek, 9 stycznia 2017, 07:39, ostatnia aktualizacja: 2017-01-10 09:49
Autor : Stanisław Firszt/Angelika Grzywacz–Dudek
Miej świadomość
 
Głos ulicy
 
Kalendarz wydarzeń
 
Telewizja DAMI
 
Co jest grane w Norwidzie?
Wyprawa czarownic 

Jelenia Góra Wtorek, 20:53
25 kwietnia 2017

 
Kategorie wydarzeń
Event16
Film - Kino6
Koncerty13
Konkursy2
Kursy2
Plenerowe12
Prelekcje8
Sportowe5
Spotkania1
Tańce3
Teatry6
Warsztaty3
Wystawy6
 
Dialogi Jelonki
 
Archiwum PDF
Archiwalne numery Jelonka
 
Fot. Archiwum S. Firszta
Jerzy Samuel Bandtke
Jerzy Samuel Bandtke

Niewielu mieszkańców Jeleniej Góry wie, że po drugiej wojnie światowej pojawił się pomysł, aby na bazie Biblioteki Majorackiej Schaffgotschów w Cieplicach Śląskich Zdroju utworzyć znaczący ośrodek naukowo – kulturalny (badawczy), drugi po Wrocławiu na Dolnym Śląsku. Gdyby tak się stało, dzisiaj mielibyśmy podobny model jak w Wielkopolsce, gdzie obok wielkiego i znaczącego ośrodka naukowego jakim jest Poznań, funkcjonuje tam równie ważna Biblioteka Kórnicka.

U nas tak się nie stało. Dlaczego? O tym opowiada Stanisław Firszt, dyrektor Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze.

W 1945 roku władze polskie przejęły w Cieplicach Śląskich Zdroju wielkie zbiory zdeponowane przede wszystkim w zespole pocysterskim. Najważniejszą ich częścią był ogromny, liczący ponad 80 tys. tomów księgozbiór zajmujący część klasztoru, w której dzisiaj znajduje się siedziba Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze. Całym tym zasobem zajmowało się Uzdrowisko Cieplice, ale z chwilą wprowadzenia polskich dekretów, m.in. o przepadku mienia niemieckiego na rzecz Skarbu Państwa Polskiego, wszystko zaczęło się zmieniać. Władze centralne dążyły do uzupełnienia polskich strat wojennych i w drodze rekompensaty zdecydowały o przejmowaniu archiwów, zbiorów muzealnych i księgozbiorów z tzw. Ziemiach Odzyskanych. Przejmowały je instytucje z terenu tzw. Polski Centralnej. Natomiast lokalne władze na Dolnym Śląsku chciały, aby zasoby te zostały na miejscu. Tak samo było w Kotlinie Jeleniogórskiej.

Między innymi dawną Bibliotekę Majoracką w Cieplicach chciało w całości przejąć Ossolineum, które właśnie przeniosło się z Lwowa do Wrocławia. Na interwencje władz lokalnych, władze wojewódzkie postanowiły, że wszystkie zbiory (w tym biblioteka) powinny zostać w Cieplicach. Zabiegał o to m.in. dyrektor Uzdrowiska dr Adam Ligas, przy wsparciu starosty powiatowego Wojciecha Tabaki. Dzięki nim i zdobyciu partnera jakim był Instytut Śląski w Katowicach starano się utworzyć drugi po Wrocławiu ośrodek naukowy na Dolnym Śląsku. Działania te wsparły centralne władze wojskowe. Udało się uporządkować wstępnie księgozbiór, a nawet wzbogacić o dary, m.in. albumy malarstwa przekazane przez marszałka Michała Rolę-Żymierskiego.

R E K L A M A
W ciągu drugiej połowy 1946 roku i pierwszej połowie 1947 roku trwały przygotowania, aby otworzyć w siedzibie Biblioteki Majorackiej Schaffgotschów Stację Naukową i Bibliotekę im. J. S. Bandtkego. Zatrudniono w niej trzech pracowników, w tym kierowniczkę panią Biłgorajską. Placówkę otwarto 8 czerwca 1947 roku. W ciągu roku z zasobów Biblioteki skorzystało ok. 1500 osób.

Imię dla Biblioteki wybrane było nieprzypadkowo. Jerzy Samuel Bandtke (1779-1835) był bowiem zasłużonym dla idei polskości Polakiem, a jednocześnie wielką postacią humanistyki wrocławskiej w czasach kiedy Polski nie było na mapie Europy. Był propagatorem i obrońcą polskości na Śląsku. Takiej postaci potrzebowała Biblioteka i region, w czasach kiedy po 600. latach zimie te wróciły do Macierzy, a wielu Polaków miało wątpliwości co do tego wszystkiego co się wówczas działo. Takich wątpliwości nie miałby zapewne Bandtke, który zawsze wierzył w polskość Śląska. To on we Wrocławiu napisał: „Dzieje Narodu Polskiego” i „Dzieje Królestwa Polskiego” i wydał je w oficynie wydawniczej Korna. W latach 1798 – 1811 uczył języka polskiego we wrocławskich szkołach, m.in. w Gimnazjum św. Elzbiety, Gimnazjum św. Ducha i Gimnazjum przy kościele św. Bernarda. W tym czasie wydał słownik polsko – niemiecki i gramatykę polską dla Niemców. Interesował się historią i badał pierwotną Słowiańszczyznę oraz zajmował się wczesnośredniowiecznymi dziejami Śląska. Polemizował z Niemcami na łamach czasopisma „Schlesische Provinzial Blaetter”, m.in. na temat pochodzenia śląskich nazw miejscowości.

Twierdził też, że Słowianie również w Sudetach byli ludnością autochtoniczną. W 1812 roku został powołany na dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej i profesora Uniwersytetu. Jako bibliotekarz był doskonałym patronem dla Biblioteki Śląskiej w Cieplicach. Do dzisiaj w zbiorach Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze (obecnie w wypożyczeniu Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze) znajduje się drewniany, ręcznie malowany szyld tej instytucji.

Działalność Biblioteki została nagle przerwana. W drugiej połowie 1948 roku placówka, decyzją władz wojewódzkich została zamknięta. Jeszcze w pierwszej połowie tego roku z jej zasobów skorzystał Ojciec Adam Pitala, pijar z domu zakonnego w Cieplicach, który pisał pracę magisterską na Uniwersytecie Jagiellońskim na temat „Drugiego Kościoła św. Jana Chrzciciela w Cieplicach”. Pisanie pracy zakończył we wrześniu 1948 roku. Zaraz po tym Bibliotekę zlikwidowano.

Księgozbiór został podzielony i rozdysponowany do wielu polskich bibliotek. Aż około 20 000 woluminów i wszystkie grafiki przejęła Biblioteka Narodowa w Warszawie. Było to ponad 100 inkunabułów, 500 starodruków z XVI w. , 2500 z XVII w. 13 000 z XVIII w., 1600 pozycji wydzielonych oraz 2500 periodyków.

Około 11000 voluminów przejęła Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, a Ossolineum przejęło 5500 voluminów, które po wojnie podarował marszałek Michał Rola – Żymierski ( w pałacu Schaffgotschów miał się znajdować ośrodek wypoczynkowy dla wyższych oficerów Wojska Polskiego).

Sen o ośrodku naukowym, drugim co do wielkości po Wrocławiu, skończył się po roku. W Cieplicach Śląskich pozostało tylko 286 książek i 320 czasopism (wyłącznie przyrodniczych, wydanych w XX wieku). Trafiły one do Muzeum w Cieplicach Śląskich Zdroju (od 1954 roku Muzeum Przyrodnicze w Cieplicach Śląskich Zdroju). Dzisiaj Muzeum powróciło do zespołu pocysterskiego i zajęło pomieszczenia po dawnej Bibliotece Śląskiej im. Jerzego Samuela Bandtkego, wcześniej zajmowanych przez Bibliotekę Majoracką Schaffgotschów.
- Obecnie Biblioteka Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze liczy około 5000 voluminów, w przeważającej liczbie o tematyce przyrodniczej i ekologicznej. Obecnie trwają prace nad uporządkowaniem tego księgozbioru największego o tematyce przyrodniczej w regionie – podsumowuje Stanisław Firszt.
Dodatki: Zapisz | Drukuj | Wyślij | Zapamiętaj | Zobacz zdjęcia
Następna wiadomość  Wiadomości 
 Poprzednia wiadomość Strona główna 
 
Waszym zdaniem

  09-01-2017 21:55 | ~Damka | *.jeleniagora.vectranet.pl (78.*.137.140)
W tym akurat przypadku "...Kórnicka" przez "ó". Proszę o poprawienie.

Jeśli nie posiadasz jeszcze swojego konta w portalu Jelonka - zarejestruj się!
 
Będzie się działo! - Jelonka poleca
 
Najczęściej czytane komentowane
10 30
10 30
Maraton subiektywności
 
Jelonka wczoraj
O historii Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach [foto] O historii Muzeum Przyrodniczego w Cieplicach   (10)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:49
24 kwietnia 2017

Muzeum w Cieplicach Śląskich Zdroju funkcjonowało w Długim Domu co najmniej od 1920 roku. W W budynku...
Kto skorzystał na specjalizacji muzeów po wojnie [foto] Kto skorzystał na specjalizacji muzeów po wojnie   (5)

Region Poniedziałek, 07:57
17 kwietnia 2017

Do 1945 roku na Dolnym Śląsku funkcjonowało kilkadziesiąt muzeów (przeważnie w typie Heimatmuseum)....
O przewodnikach i tragarzach karkonoskich [foto] O przewodnikach i tragarzach karkonoskich   (1)

Region Poniedziałek, 07:55
10 kwietnia 2017

W tym roku mija 200 lat od powstania pierwszej w świecie organizacji zrzeszającej ludzi pracujących na...
Sobieszów – krótki sen o mieście [foto] Sobieszów – krótki sen o mieście   (15)

Jelenia Góra Poniedziałek, 06:51
3 kwietnia 2017

Do 1976 roku, w Kotlinie Jeleniogórskiej funkcjonowało sześć miast. Jedno z nich – Jelenia Góra,...
O odbudowie kościoła św. Jana Chrzciciela w Cieplicach [foto] O odbudowie kościoła św. Jana Chrzciciela w Cieplicach   (5)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:58
27 marca 2017

Prawdopodobnie od uderzenia pioruna 6 września 1711 roku wybuchł w Cieplicach w Długim Domu pożar,...
Dwie rocznice z dziejów cieplickiego Muzeum [foto] Dwie rocznice z dziejów cieplickiego Muzeum   (1)

Jelenia Góra Poniedziałek, 08:12
20 marca 2017

Każda instytucja ma swoją dłuższą lub krótszą historię, w której są tak wydarzenia przykre, jak i...
O początkach kolei w regionie [foto] O początkach kolei w regionie   (20)

Region Poniedziałek, 07:37
13 marca 2017

W 2016 roku minęło 150 lat od uzyskania przez Jelenią Górę połączenia kolejowego w ogóle, a w tym...
Dwie monarchinie Augusty i ich związki z regionem [foto] Dwie monarchinie Augusty i ich związki z regionem   (6)

Region Poniedziałek, 07:31
6 marca 2017

Od połowy XVIII wieku Śląsk a wraz z nim Kotlina Jeleniogórska weszły w skład Królestwa Pruskiego,...
Smutny koniec fabryki papieru Friedricha Erfurta [foto] Smutny koniec fabryki papieru Friedricha Erfurta   (64)

Region Poniedziałek, 07:54
27 lutego 2017

Od XIX wieku region jeleniogórski słynął z produkcji papieru. Powstało tu wiele zakładów, które...
Cieplickie reminiscencje reformacji i później [foto] Cieplickie reminiscencje reformacji i później   (13)

Region Poniedziałek, 07:32
20 lutego 2017

Tak naprawdę wszystko zaczęło się w 1505 roku, kiedy papież Juliusz II (1503–1513) ogłosił odpust...
Zobacz więcej artykułów
Zobacz więcej Jelonka wczoraj
 
Redakcja

Masz problem? A może wiesz coś ciekawego i chcesz się z nami tą wiedzą podzielić? Zadzwoń do nas lub przyjdż. Redakcja mieści się przy ul. Skłodowskiej-Curie 13/2 (I piętro).
Dziennikarze: 75-75-242-16
Marketing: 75-75-444-00
W poniedziałek dyżuruje
redaktor naczelna
Bożena Bryl-Chrząszcz
Od 10.00 do 12.00
 
Wiadomości |  Sport |  Fotoreportaże |  Ogłoszenia |  Katalog firm |  Będzie się działo |  Rykowisko |  Życzenia |  Sondy |  Gazeta |  Reklama 
© 2002-2017 Jelonka jest znakiem należącym do Highlander's Group.
WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Napisz do nas | Redakcja | Jelenia Góra | Świdnica | Wałbrzych | Reklama | Centralne ogrzewanie | Logo