Czytaj także: Świdnica Wałbrzych

Wiadomości |  Sport |  Fotoreportaże |  Ogłoszenia |  Katalog firm |  Będzie się działo |  Rykowisko |  Sondy |  Życzenia |  Gazeta |  Reklama 
Piątek, 24 lutego 2017 Godz.: 00:02:32 Imieniny: Bogusza, Macieja, Sergiusza Czytających: 5310 Niezalogowany | Zaloguj | Rejestracja

Wiadomości, Jelenia Góra

O Bibliotece Śląskiej im. Bandtkego w Cieplicach Śl.

Poniedziałek, 9 stycznia 2017, 07:39, ostatnia aktualizacja: 2017-01-10 09:49
Autor : Stanisław Firszt/Angelika Grzywacz–Dudek
Miej świadomość
Łomot po polsku: Monte Cassino 

Europa Czwartek, 12:24
23 lutego 2017

 
Głos ulicy
 
Kalendarz wydarzeń
 
Co jest grane w Norwidzie?
W "Szalonych Nożyczkach" nudy brak 

Jelenia Góra Poniedziałek, 00:59
13 lutego 2017

 
Kategorie wydarzeń
Event7
Film - Kino16
Kabarety3
Koncerty18
Konkursy4
Kursy1
Plenerowe3
Prelekcje2
Sportowe8
Spotkania6
Tańce6
Teatry9
Warsztaty5
Wystawy12
 
Dialogi Jelonki
 
Archiwum PDF
Archiwalne numery Jelonka
 
Fot. Archiwum S. Firszta
Jerzy Samuel Bandtke
Jerzy Samuel Bandtke

Niewielu mieszkańców Jeleniej Góry wie, że po drugiej wojnie światowej pojawił się pomysł, aby na bazie Biblioteki Majorackiej Schaffgotschów w Cieplicach Śląskich Zdroju utworzyć znaczący ośrodek naukowo – kulturalny (badawczy), drugi po Wrocławiu na Dolnym Śląsku. Gdyby tak się stało, dzisiaj mielibyśmy podobny model jak w Wielkopolsce, gdzie obok wielkiego i znaczącego ośrodka naukowego jakim jest Poznań, funkcjonuje tam równie ważna Biblioteka Kórnicka.

U nas tak się nie stało. Dlaczego? O tym opowiada Stanisław Firszt, dyrektor Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze.

W 1945 roku władze polskie przejęły w Cieplicach Śląskich Zdroju wielkie zbiory zdeponowane przede wszystkim w zespole pocysterskim. Najważniejszą ich częścią był ogromny, liczący ponad 80 tys. tomów księgozbiór zajmujący część klasztoru, w której dzisiaj znajduje się siedziba Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze. Całym tym zasobem zajmowało się Uzdrowisko Cieplice, ale z chwilą wprowadzenia polskich dekretów, m.in. o przepadku mienia niemieckiego na rzecz Skarbu Państwa Polskiego, wszystko zaczęło się zmieniać. Władze centralne dążyły do uzupełnienia polskich strat wojennych i w drodze rekompensaty zdecydowały o przejmowaniu archiwów, zbiorów muzealnych i księgozbiorów z tzw. Ziemiach Odzyskanych. Przejmowały je instytucje z terenu tzw. Polski Centralnej. Natomiast lokalne władze na Dolnym Śląsku chciały, aby zasoby te zostały na miejscu. Tak samo było w Kotlinie Jeleniogórskiej.

Między innymi dawną Bibliotekę Majoracką w Cieplicach chciało w całości przejąć Ossolineum, które właśnie przeniosło się z Lwowa do Wrocławia. Na interwencje władz lokalnych, władze wojewódzkie postanowiły, że wszystkie zbiory (w tym biblioteka) powinny zostać w Cieplicach. Zabiegał o to m.in. dyrektor Uzdrowiska dr Adam Ligas, przy wsparciu starosty powiatowego Wojciecha Tabaki. Dzięki nim i zdobyciu partnera jakim był Instytut Śląski w Katowicach starano się utworzyć drugi po Wrocławiu ośrodek naukowy na Dolnym Śląsku. Działania te wsparły centralne władze wojskowe. Udało się uporządkować wstępnie księgozbiór, a nawet wzbogacić o dary, m.in. albumy malarstwa przekazane przez marszałka Michała Rolę-Żymierskiego.

R E K L A M A
W ciągu drugiej połowy 1946 roku i pierwszej połowie 1947 roku trwały przygotowania, aby otworzyć w siedzibie Biblioteki Majorackiej Schaffgotschów Stację Naukową i Bibliotekę im. J. S. Bandtkego. Zatrudniono w niej trzech pracowników, w tym kierowniczkę panią Biłgorajską. Placówkę otwarto 8 czerwca 1947 roku. W ciągu roku z zasobów Biblioteki skorzystało ok. 1500 osób.

Imię dla Biblioteki wybrane było nieprzypadkowo. Jerzy Samuel Bandtke (1779-1835) był bowiem zasłużonym dla idei polskości Polakiem, a jednocześnie wielką postacią humanistyki wrocławskiej w czasach kiedy Polski nie było na mapie Europy. Był propagatorem i obrońcą polskości na Śląsku. Takiej postaci potrzebowała Biblioteka i region, w czasach kiedy po 600. latach zimie te wróciły do Macierzy, a wielu Polaków miało wątpliwości co do tego wszystkiego co się wówczas działo. Takich wątpliwości nie miałby zapewne Bandtke, który zawsze wierzył w polskość Śląska. To on we Wrocławiu napisał: „Dzieje Narodu Polskiego” i „Dzieje Królestwa Polskiego” i wydał je w oficynie wydawniczej Korna. W latach 1798 – 1811 uczył języka polskiego we wrocławskich szkołach, m.in. w Gimnazjum św. Elzbiety, Gimnazjum św. Ducha i Gimnazjum przy kościele św. Bernarda. W tym czasie wydał słownik polsko – niemiecki i gramatykę polską dla Niemców. Interesował się historią i badał pierwotną Słowiańszczyznę oraz zajmował się wczesnośredniowiecznymi dziejami Śląska. Polemizował z Niemcami na łamach czasopisma „Schlesische Provinzial Blaetter”, m.in. na temat pochodzenia śląskich nazw miejscowości.

Twierdził też, że Słowianie również w Sudetach byli ludnością autochtoniczną. W 1812 roku został powołany na dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej i profesora Uniwersytetu. Jako bibliotekarz był doskonałym patronem dla Biblioteki Śląskiej w Cieplicach. Do dzisiaj w zbiorach Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze (obecnie w wypożyczeniu Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze) znajduje się drewniany, ręcznie malowany szyld tej instytucji.

Działalność Biblioteki została nagle przerwana. W drugiej połowie 1948 roku placówka, decyzją władz wojewódzkich została zamknięta. Jeszcze w pierwszej połowie tego roku z jej zasobów skorzystał Ojciec Adam Pitala, pijar z domu zakonnego w Cieplicach, który pisał pracę magisterską na Uniwersytecie Jagiellońskim na temat „Drugiego Kościoła św. Jana Chrzciciela w Cieplicach”. Pisanie pracy zakończył we wrześniu 1948 roku. Zaraz po tym Bibliotekę zlikwidowano.

Księgozbiór został podzielony i rozdysponowany do wielu polskich bibliotek. Aż około 20 000 woluminów i wszystkie grafiki przejęła Biblioteka Narodowa w Warszawie. Było to ponad 100 inkunabułów, 500 starodruków z XVI w. , 2500 z XVII w. 13 000 z XVIII w., 1600 pozycji wydzielonych oraz 2500 periodyków.

Około 11000 voluminów przejęła Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, a Ossolineum przejęło 5500 voluminów, które po wojnie podarował marszałek Michał Rola – Żymierski ( w pałacu Schaffgotschów miał się znajdować ośrodek wypoczynkowy dla wyższych oficerów Wojska Polskiego).

Sen o ośrodku naukowym, drugim co do wielkości po Wrocławiu, skończył się po roku. W Cieplicach Śląskich pozostało tylko 286 książek i 320 czasopism (wyłącznie przyrodniczych, wydanych w XX wieku). Trafiły one do Muzeum w Cieplicach Śląskich Zdroju (od 1954 roku Muzeum Przyrodnicze w Cieplicach Śląskich Zdroju). Dzisiaj Muzeum powróciło do zespołu pocysterskiego i zajęło pomieszczenia po dawnej Bibliotece Śląskiej im. Jerzego Samuela Bandtkego, wcześniej zajmowanych przez Bibliotekę Majoracką Schaffgotschów.
- Obecnie Biblioteka Muzeum Przyrodniczego w Jeleniej Górze liczy około 5000 voluminów, w przeważającej liczbie o tematyce przyrodniczej i ekologicznej. Obecnie trwają prace nad uporządkowaniem tego księgozbioru największego o tematyce przyrodniczej w regionie – podsumowuje Stanisław Firszt.
Dodatki: Zapisz | Drukuj | Wyślij | Zapamiętaj | Zobacz zdjęcia
Następna wiadomość  Wiadomości 
 Poprzednia wiadomość Strona główna 
 
Waszym zdaniem

  09-01-2017 21:55 | ~Damka | *.jeleniagora.vectranet.pl (78.*.137.140)
W tym akurat przypadku "...Kórnicka" przez "ó". Proszę o poprawienie.

Jeśli nie posiadasz jeszcze swojego konta w portalu Jelonka - zarejestruj się!
 
Będzie się działo! - Jelonka poleca
 
Najczęściej czytane komentowane
10 30
10 30
Maraton subiektywności
 
Jelonka wczoraj
Cieplickie reminiscencje reformacji i później [foto] Cieplickie reminiscencje reformacji i później   (13)

Region Poniedziałek, 07:32
20 lutego 2017

Tak naprawdę wszystko zaczęło się w 1505 roku, kiedy papież Juliusz II (1503–1513) ogłosił odpust...
Skutki (także dla regionu) wystąpienia Marcina Lutra [foto] Skutki (także dla regionu) wystąpienia Marcina Lutra   (22)

Region Poniedziałek, 07:25
13 lutego 2017

Kiedy 31 października 1517 roku augustianin, profesor Uniwersytetu w Wittenberdze Marcin Luter przybił do...
Aleksander von Humboldt w cieplickim muzeum [foto] Aleksander von Humboldt w cieplickim muzeum   (3)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:36
6 lutego 2017

W Cieplicach, po „czystkach” powojennych, pozostało niewiele obiektów ze zbiorów Schaffgotschów....
O Kolumnie św. Floriana w Cieplicach [foto] O Kolumnie św. Floriana w Cieplicach   (2)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:35
30 stycznia 2017

Prawie 300 lat temu w Cieplicach (Warmbrunn) na placu Zdrojowym w pobliżu Basenu Hrabiowskiego stanęła...
Wędrówki pomnika księcia Józefa Poniatowskiego [foto] Wędrówki pomnika księcia Józefa Poniatowskiego   (8)

Region Poniedziałek, 07:29
23 stycznia 2017

Każdy Polak wie, że przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie stoi wspaniały pomnik księcia Józefa...
O Bibliotece Śląskiej im. Bandtkego w Cieplicach Śl. [foto] O Bibliotece Śląskiej im. Bandtkego w Cieplicach Śl.   (1)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:39
9 stycznia 2017

Niewielu mieszkańców Jeleniej Góry wie, że po drugiej wojnie światowej pojawił się pomysł, aby na...
Huta "Józefiny" dla Józefiny [FOTO] Huta "Józefiny" dla Józefiny   (4)

Region Niedziela, 07:16
1 stycznia 2017

Szklarska Poręba słynęła przed laty ze znanej w Europie i na świecie huty szkła. Do 1945 roku zwano...
Kolędowanie w Kotlinie Jeleniogórskiej [FOTO] Kolędowanie w Kotlinie Jeleniogórskiej   (3)

Region Poniedziałek, 07:37
26 grudnia 2016

Boże Narodzenie to jedno z najważniejszych świąt kościelnych. Wiązały się z nim od czasów...
Sobieszowski pałac w czasach świetności [foto] Sobieszowski pałac w czasach świetności   (8)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:48
12 grudnia 2016

Już niebawem Karkonoski Park Narodowy rozpocznie remont i adaptację pałacu w Sobieszowie. Historia nieco...
Teatr jeleniogórski, a teatry Ziem Odzyskanych [FOTO] Teatr jeleniogórski, a teatry Ziem Odzyskanych   (10)

Jelenia Góra Poniedziałek, 07:25
5 grudnia 2016

W jakiej kondycji był po wojnie jeleniogórski teatr – wówczas Państwowy Teatr Dolnośląski? Jak...
Zobacz więcej artykułów
Zobacz więcej Jelonka wczoraj
 
Redakcja

Masz problem? A może wiesz coś ciekawego i chcesz się z nami tą wiedzą podzielić? Zadzwoń do nas lub przyjdż. Redakcja mieści się przy ul. Skłodowskiej-Curie 13/2 (I piętro).
Dziennikarze: 75-75-242-16
Marketing: 75-75-444-00
W piątek dyżuruje
redaktor naczelna
Bożena Bryl-Chrząszcz
Od 10.00 do 12.00
 
Wiadomości |  Sport |  Fotoreportaże |  Ogłoszenia |  Katalog firm |  Będzie się działo |  Rykowisko |  Życzenia |  Sondy |  Gazeta |  Reklama 
© 2002-2017 Jelonka jest znakiem należącym do Highlander's Group.
WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Napisz do nas | Redakcja | Jelenia Góra | Świdnica | Wałbrzych | Reklama | Centralne ogrzewanie | Logo